گلاویژه نادری
10 سال پيش بيژن بيرنگ آخرين مجموعه تلويزيوني خود به نام «سرزمين من» كه به عنوان نويسنده، كارگردان و تهيهكننده در آن حضور داشت را آماده پخش كرد و تحويل شبكه دوم سيما داد اما پس از ساخت اين مجموعه از كار در تلويزيون بازماند و نتوانست مانند گذشته يكي از فعالان سيما باشد. بعد از «سرزمين من» بيرنگ حتي به عنوان تهيهكننده در چند مجموعه تلويزيوني حضور داشت و مدتها نامي از او در تيراژ مجموعههاي تلويزيوني به چشم نميخورد. با مشكلاتي كه براي پخش «سرزمين من» رخ داد براي مدتي كار در تلويزيون را به ديگران واگذار كرد و از فعاليت در سيما كناره گرفت. مجموعه 13 قسمتي «سرزمين من» هم كه ميتوان آن را به نوعي ادامه مجموعه «خانه سبز» دانست، هنوز فرصت پخش پيدا نكرده و در آرشيو سيما باقي مانده است.
چند هفتهاي است كه بيرنگ را اين بار نه در جايگاه نويسنده صرف يا كارگردان و تهيهكننده بلكه به عنوان اجراكننده جلو دوربين برنامهاي به نام «باز هم زندگي» شبكه چهار ميبينيم. حدود دوماه از پخش اين مجموعه ميگذرد و با اينكه «باز هم زندگي» يكي از برنامههاي شبكه چهار يا همان شبكه فرهيختگان سيماست اما در همين مدت تماشاگران بسياري به اين برنامه علاقهمند شده و شايد بتوان گفت «باز هم زندگي» يكي از پربينندهترين برنامههاي اين شبكه است. اواخر سال 84، طرح اين برنامه از سوي شبكه چهار به بيرنگ پيشنهاد شد و او به همراه همكارانش تحقيقات خود را براي انتخاب موضوعات و سوژههايي كه در برنامه مطرح ميشود، آغاز كردند. مرحله تحقيق و سوژهيابي «باز هم زندگي» شش ماه يعني تا مهرماه 85 به طول انجاميد و فيلمبرداري از همان زمان آغاز شد.
از ابتدا قرار بود اين برنامه در 180 قسمت 50 دقيقهاي توليد شود كه بيرنگ و همكارانش تاكنون 19 قسمت آن را تحويل شبكه چهار دادهاند و هنوز برآورد دقيقي براي توليد ساير قسمتها وجود ندارد و بيرنگ در حال حاضر مشغول مذاكره با مديران شبكه چهار براي توليد قسمتهاي ديگري از اين مجموعه است. ساخت 19 قسمت «باز هم زندگي» اواخر سال گذشته به پايان رسيد و پس از تحويل تمامي اين قسمتها، پخش آن از شبكه چهار آغاز شد.
اين برنامه در دو بخش داخل استوديو و خارج از آن توليد شد. در تمامي قسمتها، علاوه بر اينكه ميهمان برنامه در استوديو حضور پيدا ميكند و بيرنگ با او به گفتوگو ميپردازد تصويربرداري بخشي از برنامه هم متناسب با موضوع در خارج از استوديو انجام ميشود و اين تصاوير همراه با بخش گفتوگو، مونتاژ شده و روي آنتن ميرود. بيرنگ به دليل محدوديتهايي كه براي ورود به سازمان صدا و سيما وجود دارد، تصميم گرفت استوديو «باز هم زندگي» را در خارج از سازمان بنا كند تا از اين طريق مشكلات كمتري براي ورود و خروج ميهمانان و تماشاگران برنامه خود داشته باشد. استوديو اين برنامه در يكي از مدارس واقع در شهرك شهيد رجايي ميدان نوبنياد ساخته شد و تصويربرداري 19 قسمت در اين استوديو انجام گرفت.
ضبط اين قسمتها به شكل متناوب نبود و به دليل اينكه تحقيقات پيرامون موضوعات، همزمان با ضبط برنامه صورت ميگرفت، بين توليد قسمتهاي مختلف وقفههايي وجود داشت. هشت قسمت از برنامه توليد شد و به دليل به طول انجاميدن تحقيق براي ساخت قسمتهاي بعدي، دو ماه در توليد برنامه وقفه افتاد و پس از گذشت اين زمان و كامل شدن مرحله تحقيق، دوباره تصويربرداري «باز هم زندگي» از سر گرفته شد. اجراي سه قسمت از اين برنامه كه به بيماري سرطان و NGOهايي مرتبط با اين بيماري ميپردازد را فرد ديگري برعهده دارد و بيرنگ در 16 قسمت ديگر مجري برنامه هم هست. به دليل اينكه برنامه همزمان با توليد روي آنتن نرفته بود، بيرنگ براي دعوت از ميهمانان و تماشاگران برنامهاش با مشكلاتي روبهرو بود. جلب رضايت نجف دريابندري براي حضور در برنامه سه ماه طول كشيد. حتي برخي از ميهماناني كه از آنان دعوت كرده بود، حاضر به شركت در «باز هم زندگي» نشدند.
اين مشكل در دعوت از تماشاگران هم وجود داشت و بيرنگ با محدوديتهايي در اين رابطه روبهرو بود، به طور مثال او بايد در برنامهاي كه درباره كودكان معلول بود از افرادي كه به نوعي با اين موضوع درگير بودند، دعوت ميكرد چرا كه اين موضوع، دغدغه افرادي كه با آن ارتباط مستقيمي ندارند، نيست و آنها ارتباط لازم را با اين سوژه برقرار نميكنند. ساخت هر قسمت از «باز هم زندگي» به طور متوسط حدود 12 تا 15 روز به طول ميانجاميد. يك ساعتونيم صرف ضبط گفتوگوي داخل استوديو ميشد و حدود پنج تا شش ساعت هم تصويربرداري بخشهاي مستند و خارج از استوديو وقت ميگرفت.
15 روز هم صرف مونتاژ هر قسمت از برنامه ميشد و به گفته بيرنگ سختترين بخش توليد برنامه مونتاژ آن است كه بايد زمان زيادي را به آن اختصاص ميداد. اگر بخواهيم مدت زماني كه صرف تحقيق درباره هر موضوع ميشد را به اين مدت اضافه كنيم، زماني نزديك به يكماهونيم توليد هر برنامه وقت ميگرفته است. بيرنگ اصرار زيادي به تحقيق و بررسي درباره هر يك از موضوعات برنامه دارد و به گفته خودش اگر فرصت بيشتري براي توليد برنامه در اختيار داشت، زمان زيادي را تنها صرف تحقيقات درباره موضوعات برنامه ميكرد. او بر اين اعتقاد است كه ميهمانان تنها به دليل سوژههايي كه براي هر برنامه تعيين ميشود به برنامه دعوت ميشوند و موضوع و سوژه در برنامه حرف اول را ميزند.
«باز هم زندگي» تجربهاي موفق ميان برنامههاي تاكشو تلويزيون است. تماشاي اين برنامه علاوه بر اينكه تماشاگر را آزردهخاطر نميكند، اطلاعات او را درباره موضوعاتي كه شايد تا ديروز بيتفاوت از كنار آن عبور كرده، افزايش ميدهد. هدف اين برنامه به قول بيرنگ افزودن مهارتهاي زندگي در شرايط موجود است. او تصميم ندارد، شرايط زندگي انسانها را تغيير دهد بلكه از آنان ميخواهد با مهارت بيشتر از شرايط پيرامون خود بهره ببرند.
اين برنامه در ميان تاكشوهايي كه امروز بيش از گذشته از تلويزيون رواج پيدا كرده، نمونهاي قابل اعتناست كه توانسته نظر تماشاگران عام را هم كه كمتر به شبكه چهار مراجعه ميكردند به خود جذب كند. بيرنگ اميدوار است، بتواند در آيندهاي نزديك، توليد اين برنامه را دوباره آغاز كند و ادامه دهد. از نظر او اين برنامه به راحتي ظرفيت توليد 180 قسمت يا حتي بيشتر را دارد و ميتوان ساخت آن را سالها ادامه داد. بيرنگ يكي از موفقترين تهيهكنندگان تلويزيون است كه ساخت مجموعههاي پربينندهاي نظير «همسران»، «خانه سبز»، «دنياي شيرين دريا»، «قطار ابدي» و... را در كارنامه خود دارد. اين مجموعهها هر يك در زمان پخش خود از پربينندهترين و بحثبرانگيزترين برنامههاي تلويزيوني بودند. تماشاگران ايراني كه تا آن زمان برنامههاي تلويزيون ماهوارهاي را كمتر تجربه كرده بودند، دل به اين مجموعهها ميسپردند و يكي از شبهاي هفته را با ديدن اين مجموعهها سپري ميكردند. گويا مشكلاتي كه براي پخش مجموعه تلويزيوني «سرزمين سبز» وجود داشت هم حل شده است و در آيندهاي نزديك اين مجموعه روي آنتن ميرود. تا پس از 10 سال بار ديگر نام بيژن بيرنگ و مسعود رسام به عنوان توليدكننده يك مجموعه داستاني در تلويزيون تكرار شود.
«سرزمين سبز» مطمئنا خاطرات مجموعه «خانه سبز» را دوباره زنده خواهد كرد هر چند ممكن است پس از گذشت 10 سال غبار كهنگي روي آن به جا مانده باشد.