مترجم: اميلي امرايي

«معمار مد» یک ماه پس از مرگ  هنوز هم  گنجینه‌ای برای شگفت‌زده کردن دوستداران مد باقی گذاشته؛ مجموعه‌ای که هنوز رونمایی نشده است.

معلوم نیست «جیانو فرانکوفره» در اخرین مجموعه تابستانی‌اش(2008) که در ماه سپتامبر رونمایی  مي‌شود مشتاقانش را با چه چیزی  روبه‌رو خواهد کرد.

او که در روزهای اوج کارش و در آستانه تولد 63 سالگی بر اثر سکته مغزی در بیمارستان «سن رافائل »میلان درگذشت، طرح‌های بسیاری در ذهن داشت که مرگ اجازه خلق آنها را نداد.

با این حال دوستان او و طراحان برجسته مد  قصد دارند همزمان با به نمایش گذاشتن آخرین طراحی‌های او جایزه‌ای را به یاد او، در مهد طراحی لباس و مد «میلان» به نام  «فره »برگزار کنند.

جیورجیا آرمانی، دوست و همکار دیرین فره که از بنیانگذاران این جایزه است، مي‌گوید:«ایتالیا  سرزمین  پادشاهی مد در دنیا است و مطمئنم در این میان فرانکوفره به تخت  فرمانروایی تکیه زده بود.او درست مثل یک معمار با طراحی لباس برخورد مي‌کرد و در نهایت انگار یک مینیاتوریست کار را به پایان مي‌رساند. فره در عین حال هنرمندی اندیشمند و روشنفکر بود که پشت هر خلاقیتش تفکری پنهان بود.هرگز نمي‌توان او را با موجی که در دنیای مد و لباس مي‌آید و کمي ‌بعد اثری از آن باقی نمي‌ماند، همراه کرد. او موفق شد هویت  مد و لباس را بعد از سال‌ها پوچ‌انگاری دوباره بازگرداند و به نظرم این اتفاق تنها ناشی از حس مسوولیت فره بود.»

آنهایی که به پوشش و مد به چشم یک هنر مي‌نگرند مدت‌هاست که  لقب « فلینی مد»  را به «فرانکو فره » اعطا کرده‌اند؛ مردی که به تاریخ هنر مسلط بود و اصرار داشت که ریشه‌های مد را به دنیای هنر اصیل گره بزند. فرانکو فره معتقد بود طراحی لباس هیچ کم از یک تابلو نقاشی ندارد و درست همان قدر برای ‌هارمونی رنگ‌ها در یک لباس وقت مي‌گذاشت.

او موفق شد با موجی که به واسطه طراحی لباس‌هایی همچون سری جین‌های فره و لباس‌های اسپرت تابستانی‌اش به راه انداخت بازار پردرآمد مد و لباس را از دست رقبای فرانسوی‌اش خارج کند و نگاه‌های جهانی را به سمت میلان و ایتالیا معطوف کند؛ آنچنان که برلوسکونی، نخست‌وزیر پیشین ایتالیا مجبور شد از او به خاطر کمکی که به اقتصاد ایتالیا کرده است تقدیر کند.

«دونتلا ورساچه» که به ندرت حاضر است رقبای دیگرش را در عرصه مد به رسمیت بشناسد، معتقد است ایتالیا هرگز نمي‌تواند کمکی که فرانکو فره به این کشور کرد را فراموش کند:« نه تنها نام او جاودانه شد، بلکه  طراحان ایتالیایی به پشتوانه نام او  در سه دهه اخیر موفق شدند ایده‌ها و آثارشان را در سطح بین‌المللی عرضه کنند.فرانکو بهترین همکار من بود همیشه به او مي‌گفتم تو آنقدر مهربان و ساده هستی که قبل از هر چیز من را به یاد یک عروسک «تدی بیر» با  کت و شلوار سه تکه مي‌اندازی.

جیانو فرانکو فره متولد 15 آگوست 1944 در شهر کوچک لگنانو در نزدیکی میلان و فارغ‌التحصیل رشته معماری از دانشگاه لی‌تکنیک میلان بود. او در خاطراتش مي‌گوید :«همیشه برای آدم‌های خوش‌لباس احترام زیادی قائل بودم. آنقدر کوچک بودم که هنوز نمي‌توانستم در ک کنم دلیل این احترام  چیست. یادم هست معلم تاریخ‌مان مردی خوش‌سیما بود که فقط دو دست کت و شلوار داشت، اما همیشه صاف و اتو کشیده لباس مي‌پوشید و روزی چند بار عطرش را تجدید مي‌کرد.همیشه زنگ تاریخ سعی مي‌کردم  روی نزدیک‌ترین صندلی به او  بنشینم....از حیاط خانه همسایه‌مان شکوفه  گل مي‌چیدم و لای لباس‌هایم مي‌گذاشتم به امید اینکه  فردا من هم خوش عطر به مدرسه بروم.»

فرانکو فره با طراحی طلا و جواهر پا به دنیای طراحی گذاشت و کمي‌ بعد راهش را پیدا کرد.او نه معماری و ساختمان‌سازی را دوست داشت و نه جواهرسازی را، دوست داشت ساعت‌ها میان ساتن‌ها و ابریشم‌ها دور خودش بچرخد و دست آخر لباسی درخور برای بانویی خوش‌پوش طراحی کند.دهه 1970 برای او سرآغازی بود که هرگز تصورش را نمي‌کرد به درآمدهای میلیون دلاری  ختم شود.در شروع کار او در کارگاه کوچک خودش طرح‌هایی مي‌زد که دوستان و نزدیکانش معتقد بودند اعجاب‌انگیز است. جیانو فرانکو فره جوان عاشق سفر بود، آن‌قدر که چند روزی کار مي‌کرد همین که پولی از فروش طرح‌هایش به دست مي‌آورد راهی سفر مي‌شد.

در این گشت‌وگذارها فرانکو فره سر از هند درآورد؛ سفری فراموش نشدنی و تاثیرگذار که فره حتی در آخرین مصاحبه‌هایش هم به آن اشاره مي‌کرد و بعدها هم برای تمدد اعصاب راهی جزیره «آگرا» مي‌شد. فره در یکی از گفت‌وگوهایش درباره هند مي‌گوید:«1973 تا 74 سال‌های سازنده زندگی من بود.سکونت در آن سرزمین که به نظرم دروازه‌های آسمان در آنجاست و نه در چین تاثیری شگرف روی من گذاشت.اگر آن سال‌ها من در هند اقامت نمي‌کردم هرگز نمي‌توانستم فرانکو فره‌اي که حالا هستم باشم. من درس بزرگی  گرفتم و فکر مي‌کنم تا ابد برنده هستم،  وقتی با خودم صادق  و تنها هستم به این نکته پی مي‌برم.

در حقیقت اگر بخواهم دستاورد این سفر را در یک چیز خلاصه کنم باید بگویم که این دستاورد دارای دو وجه متناقض است؛ سادگی و در عین حال شکوه، آن رنگ‌های شاد و زنده: صورتی، زرد،نارنجی و..که ما غربی‌ها به آن مي‌نازیم ریشه در آن سرزمین دارند.به نظرم اوج شکوه و سادگی در یک ساری که زن هندی به تن مي‌کند نهفته است. کدام دانشگاه، کدام کارگاه مي‌تواند طراحی اینچنینی تربیت کند؟در هند همه چیز به طرز بی‌تکلفی اصیل بود و اصالت در لباس آرزوی من است.تازه مي‌فهمم که چرا «آنتونیو تابوکی» شیفته‌وار در داستان شب‌های هند از این سرزمین هزارتو حرف مي‌زند.»

فرانکو فره در دهه 70 با مجموعه‌ای از بارانی‌های مردانه و در سال 1978 با مجموعه‌ای از لباس‌های شب زنانه جوانی با استعداد بود که کمپانی‌های معتبر درصدد استخدامش بودند. یکی از دوستان پاریسی‌اش او را  وارد کمپانی کریستین دیور کرد و در سال 1989 او طراح درجه یک شرکت دیور بود و این همکاری تا اواخر سال 1996 ادامه داشت، هر چند که سلیقه و زرق و برق این کمپانی او را به رضایت خاطر نمي‌رساند.

اما در اواخر 1996 به این نتیجه رسید که قید و بندهای فرانسوی‌ها خلاقیت‌اش را رفته‌رفته سد مي‌کند.به این ترتیب او به میلان بازگشت و سراغ مجموعه‌های ساده و در عین حال زیبای خودش رفت.بلوزهای سفید و ساده کم‌کم تبدیل به علامت تجاری او شدند. فرانکو فره حالا برای زنان مشهور و ساده‌پسند در سراسر دنیا لباس طراحی مي‌کرد.او مي‌گفت بنای لباس‌هایم  را روی  سادگی مي‌گذارم.فره سادگی و جذابیت را با سری پیراهن‌های عصری که تنها به دامن‌های آهاردار پرچین خلاصه مي‌شد به اوج رساند.لباس‌هایی با جیب‌های کاربردی و کلاه‌هایی که هرگز به بزرگی کلاه‌های کریستین دیور نبود رفته‌رفته تبدیل به نشانه فره شد.

اواسط دهه 90، در روزهایی که مدل‌های لباس شبیه به عروسک‌های کوکی شده بودند و بسان گربه راه مي‌رفتند، او دوباره به کمک طراحی لباس آمد و در خانه زیبایش، کنار دریاچه آبی  maggiore طراحان براندهای معروف پاریس و میلان را گردهم آورد و در یک برنامه خصوصی همه را با کلکسیون تازه‌اش شگفت زده کرد.

فره کمي‌ بعد با مارک معروف oak  لباس‌های اسپرت زنانه و نیمروزی را طراحی کرد که به قول مریل استریپ خانم‌های باشخصیت را از سردرگمي ‌نجات داد.سری شلوارهای جین ferrejeans او تبدیل به پرفروش‌ترین شلوارهای بیش از یک دهه شد، آنچنان که از ژاپن تا آمریکا مد شده بود.مارک Gff که مخفف جیانو فرانکو فره بود تا مدت‌ها بازار لباس‌های اسپرت را از دست همه رقیبان بیرون آورده بود.

فرانکو فره در اوایل دهه 90 تبدیل به یک قطب اقتصادی در دنیای پرسود طراحی لباس شده بود؛  SPA. او مدیریت طراحی شرکت SPA  و فرانکو ماتیولی مدیریت  مالی را به عهده داشت، اما همه درآمدها به طور مساوی میان آنها تقسیم مي‌شد.در سال 1994  او با استخدام طراحان جوان سهام این شرکت را به طور قابل ملاحظه‌ای افزایش داد.فره رفته‌رفته تمام امتیازهای طراحی‌های  را که واگذار کرده بود دوباره خرید و ارزش دارایی‌های شخصی‌اش از 589 میلیون دلار گذشت. در سال 1995 فروش لباس‌هایی که طراحی کرده بود 15 درصد نسبت به سال 93 رشد کرد و به این ترتیب 58 درصد از سهام شرکت به او  اختصاص پیدا کرد، او دیگر مرد شماره یک مد بود.در اواخر سال 1996 فره مردی بود که تنها از  فروش آثارش در اروپا 811 میلیون دلار سود دریافت مي‌کرد.

با این حال او گوشه‌چشمي‌ هم به آمریکا داشت، زیرا 7 درصد از صادرات لباس‌های اسپرت او به این کشور مي‌رفت.در واقع آمریکا برای فرانکو فره یکی از بهترین بسترهای درآمدزایی بود،زیرا تنها دو درصد از درآمداش را در ایتالیا کسب مي‌کرد.آمریکایی‌ها به طرز عجیب و غریبی شیفته جین‌های او بودند. فرانکو فره در سفری که به آمریکا داشت در یک جمع 50 نفری 27 نفر را دیده بود که شلوارهایی با براند GFF پوشیده بودند.

کمي ‌بعد او شلوارهای جین جدیدی را تحت عنوان STUDIO 0001 به بازار جهانی عرضه کرد که بیل کلینتون هم آن را در تعطیلات تابستانی‌اش به تن کرده بود.

براند فرانکو فره بیش از 17 بوتیک انحصاری در سراسر دنیا دارد و در عین حال 250 فروشگاه هم در قراردادهای کوتاه‌مدت طراحی‌های او را عرضه مي‌کنند.اخیرا فرانکوفره و همکارانش خط تولید چند مدل از تولیداتشان را به کمپانی DOLCE&Gabana واگذار کرده بودند این خط تولید شامل کفش، چمدان، مبلمان و عطر مي‌شود.

علاوه بر این او چند ماه پیش از مرگ نابهنگام‌اش امتیاز فرانکو فره را برای ساخت ساعت به یک کارخانه سوئیسی واگذار کرده بود که از اوایل سال 2008 به بازار عرضه مي‌شود.

جیانو فرانکو فره برنامه‌ریزی‌های طولانی مدتی برای براندی که به نام او باقی مانده انجام داده است، آنقدر که پیش‌بینی مي‌شود مرگ او حداقل تا یک دهه دیگر هیچ تهدیدی برای این مجموعه محسوب نشود.

ماسیمو ماچی که در حال حاضر مدیر اجرایی کمپانی فرانکو فره است  مي‌گوید:«در سال 2007 مجموعه ما 18 درصد نسبت به سال قبل  رشد مالی  داشت، یعنی تقریبا 280 میلیون یورو، طبق برنامه‌ریزی‌هایی که آقای جیانو فرانکو فره انجام داده بودند برای چهار سال آینده تنها در بخش پوشاک اسپرت ما درآمد ناخالصی حدود 640میلیون یورو خواهیم داشت.»

در حال حاضر فرانکو فره بزرگترین و شیک‌ترین فروشگاه‌های لباس و مبلمان را در توکیو به عهده دارد و بعد از توکیو بزرگترین سالن‌های نمایش مد را در شهرهای میلان، میامي‌، شیکاگو و لاس‌وگاس  در اختیار دارد.

فرانکو فره در تابستان امسال آخرین طراحی‌های لباس برای تابستا ن خوش‌پوش‌ها را عرضه مي‌کند، به احتمال زياد اين سري با قيمت بالايي به فروش خواهد  رسيد. دوستان او در صدد هستند كه در خانه او نمايشگاهي دائمي از طرح‌هاي او برگزار كنند.