شهروند امروز

 

روياي تابستاني خانواده‌ها با انتشار خبركوتاه سهميه‌بندي از هم پاشيده شد تا پس از كاهش مصرف بنزين، روياي شنا در سواحل خزر، عكاسي در دامنه‌هاي زاگرس،‌ ماهيگيري در درياچه مريوان و زيارت امام رضا(ع) در مشهد، دود شود. اين روزها اگر دودي در آسمان مي‌بينيد، دود بنزين نيست، دود سوخته شدن روياي سفرهاي تابستاني است.

 

تعليق مسافرت‌هاي تابستاني، از همان دقايق اوليه انتشار خبر سهميه‌بندي سوخت آغاز شد تا آغاز سياست كاهش مصرف سوخت، پاياني بر مسافرت‌هاي تابستاني خانواده‌هاي ايراني باشد.

 

چند روز بعد، در حاليكه ايرانيان از شوك اوليه سهميه‌بندي بنزين خارج شده بودند، كودكان فارغ شده از امتحانات خردادماه را قانع كردند كه بستن چمدان و باربند و كوله‌بار سفر امكان‌پذير نيست تا زماني كه خوراك باك‌ها تامين نشود و اينگونه بود كه سياست سهميه‌بندي بنزين، همچون لولويي، خواب تابستاني بچه‌ها را به هم زد.

 

جاده‌هاي ركود

هيچ‌كس راه‌بندان‌هاي وحشتناك چند سال گذشته جاده‌هاي منتهي به شهرهاي توريستي را از ياد نبرده است. هيچ‌كس فكر نمي‌كرد بزرگراه‌هاي شلوغ و آزادراه‌هاي پرتردد بايد با 60 درصد خودروهاي مسافرتي وداع كنند.

 

گردشگري ايران، رونق گرفته بود و مردم تازه عادت كرده بودند با نقشه و تجهيزات قدم در راه بگذارند و ايرانگردي پيشه كنند.

 

سال گذشته آمار گردشگري ركورد شكست و ايراني‌‌ها به شكل بي‌سابقه‌اي ايرانگردي كردند.

 

سال ركوردشكني گردشگري به همين منوال گذشت اما كسي نمي‌دانست قرار است سال سهميه‌بندي آغاز شود.

 

بهار سال 1386 بدون تغيير قيمت بنزين آغاز شد و همين سياست كافي بود تا ايراني‌ها تعطيلات نوروز را ايرانگردي كنند. به نظر مي‌رسيد بازهم ركورد تازه‌اي در حوزه گردشگري ايران در حال شكسته شدن است.

 

اين را آمارهاي دولتي نمي‌گفت، راه‌بندان‌ها و شلوغي رستوران‌ها و هتل‌ها نويد اين نكته بود. دو ماه بعد،‌دولت بنزين را براساس مصوبه قانون بودجه سال 1386، 20تومان گران كرد اما باز هم از سهميه‌بندي بنزين خبري نبود.

 

شلوغي شهر و راه‌بندان جاده‌ها نشان مي‌داد افزايش قيمت بنزين، تاثير زيادي بر سفر مردم ندارد تا اينكه زمزمه‌هايي از سهميه‌بندي بنزين به گوش رسيد.

 

مردم شايعات را نشنيده گرفتند تا اينكه خبر سهميه‌بندي ساعت 21 يكي از شب‌هاي بهاري منتشر شد؛ خبري كه روياي تابستاني كودكان از مدرسه فارغ شده را به كابوس بدل ساخت.

فرداي آن شب و فرداهاي ديگر،‌مردم چمدان‌هاي بسته را بازگشايي كردند تا در مصرف بنزين صرفه‌جويي كنند و اينگونه بود كه جاده‌ها خلوت شدند و بزرگراه‌ها ماندند و امتدادي كه تا افق كشيده شده بود.

 

تعطيلات بي‌بنزين يا تابستان بي‌شمال؟!

براي آنها كه اهل چمدان بستن و سفر با خودرو شخصي بودند تابستان 86 با واژه‌اي آغاز شد كه پيش از آن خيلي جدي به نظر نمي‌رسيد؛ «سهميه‌بندي بنزين»

 

آنها كه كوله‌بار سفرهاي تابستاني را با باك‌هاي پر از سوخت يارانه‌اي مي‌بستند تابستان امسال را فراموش نخواهند كرد؛ تابستاني كه با سهميه‌بندي ناگهاني بنزين آغاز شد و سفرهاي تعطيلات را به محاق تعليق برد.

 

دامنه بحران اتخاذ چنين تصميمي به اقتصاد گردشگري نيز رسيده است تا آنجا كه دست اندركاران گردشگري از كاهش چشمگير مسافران پس از سهميه‌بندي بنزين خبر مي‌دهند در حاليكه مديران دولتي در اين حوزه،همه چيز را عادي مي‌بينند.

 

 اسفنديار رحيم مشايي، رئيس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري،‌ معتقد است كه سهميه‌بندي بنزين تا حدودي باعث كاهش سفرها شده است. او پس از گذشت يك ماه از طرح سهميه‌بندي راهكاري نيز ارائه مي‌دهد: «اكنون دولت اين آمادگي را دارد كه براي سفرها، افزايش را در سهميه‌بندي بنزين ايجاد كند.»

 

 اينكه چرا پيش از آغاز طرح سهميه‌بندي بنزين اصلاحاتي در اين مورد ديده نشده، نكته‌اي مبهم است و آيا در تدوين چنين طرحي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري به بازي گرفته نشده است؟

 

رحيم مشايي در عين حال مي‌گويد:«بايد به دنبال مكانيسمي باشيم كه اين افزايش سهميه‌بندي حتما منجر به سفر شود و صورت گرفتن سفر را تضمين كند.»

 

از سوي ديگر معاون رحيم‌مشايي نيز اثرات سهميه‌بندي بنزين را در صنعت گردشگري كمرنگ مي‌داند: «سهميه‌بندي بنزين تاثيري در گردشگري به خصوص در حوزه دفاتر خدمات مسافرتي و جهانگردي ندارد. »

 

محمدشريف ملك‌زاده از سفرهاي ارزان‌قيمت سخن گفته و بر اين باور است كه: «خانواده‌ها بايد سفرهاي زايد را در برنامه‌هاي خود حذف كنند و سفر با برنامه كه همان گردشگري واقعي است بايد جايگزين آن شود.»

او اعلام مي‌كند: «در اين راستا بسته‌هاي سفرهاي ارزان‌قيمت به منظور توزيع مناسب سفر در كشور توزيع شده است.»

در حالي معاون گردشگري سازمان ميراث فرهنگي از «گردشگري ارزان‌قيمت» و «بن سفر» خبر مي‌دهد كه دفاتر خدمات مسافرتي و جهانگردي از ارائه «سهميه‌ سفر بنزين» اظهار بي‌اطلاعي مي‌كنند به دنبال گزارش‌هاي مستند در اين خصوص مي‌گردند.

رجبعلي خسروآبادي،‌ مدير اجرايي اتحاديه هتل‌ها و هتل‌آپارتمان‌هاي استان تهران اذعان مي‌كند كه: «مسوولان دولتي مقوله كارت سفر را مدتي است كه پيش كشيده‌اند اما تاكنون عملكردها در اين زمينه نامعلوم است.»

او اعلام مي‌كند:«هتلداران در پروسه سهميه‌بندي بنزين بسيار ضربه خورده‌اند.»

به اعتقاد وي، دولت مي‌توانست با برنامه‌ريزي بهتر و اصولي جلو بسياري از آشفتگي‌هاي كنوني را بگيرد: «سهميه‌بندي بنزين پديده مباركي است، اما بايد مابين «راه درست رفتن» و «درست راه رفتن» تفاوت قائل شد.»

نگاه دولتي‌ها به دستاوردهاي سهميه‌بندي بنزين بر حوزه گردشگري نيز در نوع خود قابل توجه است.

 توصيه به موكول كردن سفرهاي تفريحي به پس از تعطيلات تابستان يا كاهش يافتن كشتارهاي جاده‌اي و... اظهاراتي است كه اخيرا از زبان چهره‌هاي دولتي شنيده مي‌شود. با اين حال،‌ مشهد و سفرهاي شمالي كشور ركود سنگيني را در تابستان امسال تجربه مي‌كنند.

بر اساس آمار،‌ حدود 80 تا 85 درصد سفرها به مناطق شمالي كشور با وسايل نقليه شخصي صورت مي‌گيرد و 70 تا 75درصد مسافرت‌ها به مشهد نيز با خودروهاي شخصي انجام مي‌شود.

بنابراين جاي شگفتي نيست كه اقتصاد گردشگري و صنعت توريسم در اين مناطق لطمات بي‌سابقه‌اي خورده باشد.

از سوي ديگر، كمبودها در سيستم ناوگان ريلي و حتي هوايي به مقصد مناطق پرسفر مزيد بر علت شده است تا بسياري سفر با خودروهاي شخصي را ترجيح دهند.

اگر چه دولتمردان ترجيح مي‌دهند كاهش سفرهاي مردمي را كمرنگ جلوه دهند، اما ساكنان بهارستان اين روزها مقوله «سفر» را نيز در پرونده «بنزين» گنجانده‌اند.

ايرج نديمي، عضو كميسيون گردشگري مجلس شوراي اسلامي مي‌گويد: «سهميه‌بندي بنزين 70 درصد گردشگري كشور را تحت تاثير قرار خواهد داد.»

نماينده مردم لاهيجان و سياهكل راهكار جبران اثرات منفي سهميه‌بندي بنزين بر گردشگري را در اعلام «سهميه‌ آزاد» مي‌داند و معتقد است «دولت بايد سهميه آزاد را اعلام كند تا در فصل گردشگري تابستان مقوله سفر به حاشيه نرود».

عضو كميسيون اقتصادي مجلس به نكته ديگري نيز اشاره مي‌كند: «سهميه‌بندي بنزين مي‌توانست از اول مهرماه آغاز شود تا مردم و خانواده‌ها بتوانند با مديريت بهتر اوقات فراغت خود را سپري كنند». اگر تمهيداتي انديشيده نشود و مردم نتوانند در فصل تابستان سفر كنند مشكلات خستگي خانواده‌ها رفع نشده و برخي تنش‌هاي درون خانوادگي به وجود خواهد آورد، بنابراين دولت بايد سهميه آزاد را اعلام و در رابطه با سفرهاي تابستاني امكانات ويژه تعريف كند.»

يك نماينده ديگر مجلس نيز از پيشنهادي خبر مي‌دهد كه توجه مجلس‌نشينان را به گردشگران خارجي نشان مي‌دهد!

«بر اساس پيشنهاد مطرح شده در كميسيون انرژي براي گردشگران خارجي و ايرنياني كه با خودرو شخصي وارد كشور مي‌شوند و فاقد كارت سوخت هستند بنزين با ليتري 600 تومان  ارايه مي‌شود.»

سيد محسن يحيوي مي‌گويد: «بر اساس اين پيشنهاد كه مورد توافق اكثر اعضاي كميسيون بوده  و در آستانه تصويب است، قرار است با ارايه كارت سوخت با ليتري 500 تومان به اينگونه افراد، هنگام مراجعه به جايگاه سوخت نيز 100 تومان از آنها گرفته شود و در مجموع بنزين براي اين افراد ليتري 600 تومان هزينه داشته باشد.»

محمد كريميان، ديگر عضو كميسيون انرژي مجلس نيز به كاهش تعداد گردشگران داخل پس از اجراي سهميه‌بندي بنزين اشاره كرده و مي‌گويد: «قبلا بحث بر سر اين بود كه صنعت گردشگري در ايران رونق چنداني ندارد و بايد به آن توجه كرد، در حال حاضر با اجراي طرح سهميه‌بندي بنزين، تعداد گردشگران داخل نيز كاهش چشمگيري يافته است.»

حال بايد به دنبال اين نكته بگرديم كه در افكار و عدله نمايندگان مجلس گردش اقتصادي گردشگران خارجي كه طي سال‌هاي اخير سير نزولي داشته بيشتر است  يا گردشگران داخلي؟!

 

رئيس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان فارس نيز از كاهش سفرهاي مردمي به اين استان خبر مي‌دهد. به گفته محمد رضا بذرگر، توسعه سفرهاي ارزان قيمت و همزماني و همكاني كردن آن نياز به بررسي‌ها و برنامه‌هاي كارشناسانه دارد تا چنين طرح‌هايي تحت تاثير مساله سوخت قرار نگيرد.

وي انجام سفرهاي هوايي و تورهاي گروهي را فقط بخشي از سفرهاي مردمي دانست و گفت: تمايل بيشتر مردم چنانچه از آمارهاي نوروزي هم بر مي‌آيد، سفر با وسايل نقليه شخصي است، به طوري حتي با توسعه تورهاي مسافرتي هم ما فقط مي‌توانيم حجمي اندك از مردم را به انجام سفر ترغيب كنيم.

 

راهكارها فقط كلامي است

به گفته دبير جامعه هتل‌داران مشهد، سهميه‌بندي بنزين، گردشگري و سفر را از بخش اقتصادي استان خراسان رضوي حذف خواهد كرد.

فرامرز شريف جواهري اعلام مي‌كند كه «سهميه‌بندي بنزين به نيامدن مسافر منجر شده و مشكلاتي براي شاغلان در عرصه گردشگري پديد آورده است.»

او در حالي از فاجعه جبران‌ناپذير در صنعت گردشگري سخن مي‌گويد كه به گفته وي «متوليان امر گردشگري در خواب به سر مي‌برند».

شريف جواهري مشكلات پدي‌ آمده را در سطح ملي مي‌داند كه تاكنون هيچ راهكاري هم براي ايجاد انگيزه سفر ارائه نشده است: «متاسفانه متوليان حوزه گردشگري در سطح كلان خالي از هر گونه طرح و تفكر هستند و اقداماتي مانند بستن قرارداد با كشور چين به منظور سفر مسلمانان چيني به ايران به دور از اين تفكر است كه متوليان گردشگري ما در سياست‌گذاري خود اعمال كرده‌اند.» 

دبير جامعه هتل‌داران مشهد معتقد است كه راهكارهاي مسوولان درباره وضعيت گردشگري در شرايط فعلي فقط كلامي است و هيچ تاثيري در توسعه گردشگري نداشته است: «دست‌اندركاران حوزه گردشگري هرگاه اراده كنند با بليت هواپيما به مقصد خود سفر مي‌كنند و از مشكلات مسافرت با اتومبيل اطلاع‌ ندارند.»

 

سفر از سبد خانوار ايراني حذف شد

رئيس‌ موسسه مطالعات استراتژيك صنعت جهانگردي معتقد است كه سهميه‌بندي بنزين «امنيت فكري مسافران» را به خطر انداخته است: «امنيت رواني مردم متاسفانه تامين نشده است چرا كه اطلاع‌رساني صحيحي در حوزه گردشگري صورت نگرفت.»

دكتر اسدزاده مي‌گويد: «سهميه‌بندي بنزين به رغم دستاوردهاي مثبتي كه در ساير حوزه‌ها بر جاي مي‌گذارد، اما در بخش گردشگري شاهد خسارات جبران‌ناپذيري هستيم.»

او كه رياست شركت تورهاي شكار و طبيعت ايران را نيز بر عهده دارد، ادامه مي‌دهد كه «سفر در سبد خانواده‌هاي ايراني در رده آخر قرار دارد، بنابراين با اولين و كوچك‌ترين دلمشغولي از سبد خانوار حذف مي‌شود».

اسدزاده يادآوري مي‌كند: «با طرح سهميه‌بندي بنزين، مردم ايران به سوي سفرهاي خارجي گرايش پيدا كرده‌اند.»

به اعتقاد وي، سهميه‌بندي بنزين سفر را به حاشيه رانده است: «با كليد خوردن طرح سهميه‌بندي بنزين حوزه گردشگري كشور دستخوش بي‌ساماني‌هاي زيادي شد، چه بسا اگر دولت اطلاع‌رساني دقيقي در اين خصوص انجام مي‌داد امروز شاهد كاهش چشمگير سفرها نبوديم.»

رئيس موسسه مطالعات استراتژيك صنعت جهانگردي به گرايش به سوي سفرهاي گروهي تاكيد مي‌كند اما در عين حال يادآور مي‌شود كه رسيدن به اين هدف نياز به فرهنگ‌سازي است: «ما نياز به يك توسعه متوازن در صنعت گردشگري داريم دولت بايد سياست‌ها و استراتژي‌ خود را براي توسعه گردشگري و جهانگردي تدوين كند و تا زماني كه بازارها هدف و راه‌هاي دستيابي به اين بازارهاي مشخص نشود و گردشگري داخلي را سامان ندهيم به توسعه گردشگري دست نخواهيم يافت.»

 

طرح ويژه‌اي براي گردشگران خارجي

رئيس پليس راهنمايي و رانندگي كشور از كاهش 20 درصدي مسافرت‌هاي برون‌شهري از زمان اجراي طرح سهميه‌بندي بنزين خبر داد.

سردار محمد رويانيان همچنين از طرح ويژه‌اي خبر مي‌دهد كه بيشتر گردشگران خارجي را هدف گرفته است: «طرح ويژه‌اي براي گردشگران خارجي در نظر گرفته شده است، اما در مورد گردشگران داخلي بايد از سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري پرسيد.»

رئيس پليس راهنمايي و رانندگي كشور از بيان جزييات اين طرح ويژه خودداري كرد همچان كه معاون رئيس‌جمهور و رئيس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري  به صورت سربسته از در نظر گرفتن سهميه سفر بنزين براي خانواده‌هاي ايراني خبر داده بود.

رحيم مشايي پس از گذشت بيش از سه هفته از اجراي طرح سهميه‌بندي بنزين اعلام كرد كه «براي خانواده‌ها در فصل تعطيلات سهميه بنزين در نظر گرفته خواهد شد اما براي نحوه اجراي آن به دنبال برنامه‌ريزي و ارايه راهكاري مناسب هستيم».

او تصريح كرده است: «به دنبال اين هستيم تا نيازهاي گردشگري مردم را تامين كنيم و براي سهميه‌بندي بنزين براي دو سفر در سال هنوز برنامه‌ريزي مشخصي تهيه نشده است ولي اين موضوع در حال پيگيري است.»

حال بايد در انتظار نشست و ديد راهكار معاون رئيس‌جمهور و دولت نهم براي سهميه‌بندي بنزين چيست و آيا خانوارهاي ايراني از اين راهكار بهره‌اي در تعطيلات باقيمانده تابستان 86 خواهند برد  يا خير.

 

 

 

         

پايان تعطيلات تابستاني مجلس آغازي بود براي از سرگيري يك موضوع كهنه اما پيچيده؛ بنزين.

سهميه‌بندي بنزين و اعلام دولت مبني بر اعلام نكردن قيمت آزاد از منظر تعدادي از نمايندگان اجراي نيم‌بند قانون بود زيرا به اعتقاد آنان براساس بند «و» تبصره 13 قانون بودجه 86، دولت موظف است در كنار عرضه بنزين سهميه‌بندي شده با قيمت 100 تومان براي هر ليتر قيمت فروش مازاد بر سهميه‌بندي را نيز تعيين كند.

به گفته آنان تعيين قيمت بنزين مازاد بر سهميه‌بندي بايد به گونه‌اي تعيين شود كه يارانه بنزين وارداتي در سال 86 بيشتر از دوهزار و 225 ميليارد تومان نشود.

اما دولت با اعلام اينكه براساس بند «و» تبصره 13 قانون بودجه در تعيين يا عدم تعيين قيمت بنزين مازاد بر سهميه‌بندي مختار است ترجيح داد در سال 86 بنزين را فقط به صورت سهميه‌بندي عرضه كند.

تفسير دولت موجب شد در آغازين روزهاي مجلس پس از پايان تعطيلات 77 نفر نماينده با امضاي طرحي دوفوريتي بند «و» تبصره 13 را به گونه‌اي تفسير كردند كه دولت ملزم به تعيين قيمت مناسب بنزين غيرسهميه‌بندي شد.

اين طرح دوفوريتي كه به طرح «عرضه بنزين آزاد» معروف شد بند «و» تبصره 13 را اين‌گونه تفسير مي‌كند:

«آيا منظور از عبارت «نحوه و ميزان سهميه‌بندي و تعيين قيمت مناسب بنزين غيرسهميه‌بندي» مذكور در بند «و» تبصره 13 قانون بودجه سال 1386 كل كشور، الزام دولت به تعيين قيمت مناسب بنزين غيرسهميه‌بندي براي همگان است يا دولت مجاز به تعيين يا عدم تعيين و اعلام قيمت مناسب بنزين غيرسهميه‌بندي است؟»

پاسخ: دولت ملزم به تعيين قيمت مناسب بنزين غيرسهميه‌بندي براي مصرف همگان است.

در جلسه آن روز مجلس از ميان 237 نماينده 120 نماينده به دوفوريت طرح راي موافق، 97 نماينده راي مخالف و 13 نماينده راي ممتنع دادند تا دوفوريت طرح به تصويب اكثريت مجلس نرسد.

پس از راي‌گيري براي دوفوريت، يك فوريت طرح به راي گذاشته شد كه از مجموع 237 راي، با كسب 128 راي موافق، 86 راي مخالف و 13 راي ممتنع به تصويب رسيد.

بنابراين اين استفساريه در كميسيون برنامه و بودجه و انرژي مجلس مورد بررسي قرار مي‌گيرد و پيش‌بيني مي‌شود تا يك ماده ديگر مجددا در صحن علني طرح شود. در صورت تصويب اين طرح دولت ملزم به تعيين قيمت آزاد براي بنزين مي‌شود؛ الزامي كه با توجه به مخالفت حدادعادل، رئيس مجلس و برخي چهره‌هاي اقتصادي مانند احمد توكلي بعيد به نظر مي‌رسد.

 

اگرچه پروژه سهميه‌بندي بنزين، جاده‌هاي خلوت و هتل‌ها و مهمان‌سراهاي خالي از مسافر را رقم زده است اما متوليان امر گردشگري كشور و آنهايي كه سكان اين صنعت را در دست دارند با خوش‌بيني از سهميه‌بندي بنزين ياد مي‌كنند.

به اعتقاد مديران سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري ايران، اجراي طرح سهميه‌بندي بنزين فصل تازه‌اي را در توسعه گردشگري كشور پديد  آورده است.

«گردشگري جمعي» هدفي است كه متوليان اين بخش به دنبال آن مي‌گردند تا در سايه طرح سهميه‌بندي بنزين به آن دست يابند.

گفت‌وگو با حميد بقايي، قائم مقام سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري را در ادامه بخوانيد.

 

با آغاز سهميه‌بندي بنزين سفرهاي تفريحي تحت تاثير قرار گرفت. آمارها گوياي كاهش‌ شديد گردشگري ايرانيان در تابستان امسال است. نظر شما چيست؟

سهميه‌بندي بنزين به رغم اظهارنظرهايي كه صورت مي‌گيرد تاكنون خيلي به ضرر گردشگري كشور هم نبوده است. البته شوكي به گردشگري و سفر وارد شده اما آمارهاي ارائه شده چشمي است و كارشناسي نيست.

اما نگراني‌هاي متوليان گردشگري در استان‌هاي مسافرپذير چيز ديگري مي‌گويد...

همانطور كه گفتم آمارها دقيق نيست. اين در حالي است كه آژانس‌هاي مسافرتي استان‌هاي مختلف كشور با نامه‌هايي كه به سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري ارسال كرده‌اند از وضعيت فعلي مسافر راضي بوده‌اند و اعلام كرده‌اند كه آمار مراجعه به آژانس‌هاي مسافرتي نسبت به قبل از سهميه‌بندي بنزين افزايش يافته است.

حتي آژانس‌داران براي سهميه‌بندي بنزين و اثر مستقيم و مثبت آن بر گردشگري براي سازمان به عنوان نماينده دولت، نامه تشكر زده‌اند.

بنابراين شما و سازمان متبوعتان معتقديد كه سهميه‌بندي بنزين، صنعت گردشگري را رونق مي‌دهد؟

ببينيد! ما به دنبال توسعه گردشگري جمعي هستيم نه فردي. چرا كه اين نوع گردشگري هزينه‌هاي سفر را كاهش مي‌دهد و بنابراين سهميه‌بندي بنزين مي‌تواند به اين مقوله كمك كند. ما بر اين باوريم كه سفرهاي جمعي پس از اجراي سهميه‌بندي بنزين دوران شكوفايي خود را آغاز كرده است.

البته قبل از سهميه‌بندي هم پيش‌بيني كرده بوديم كه پس از اجراي اين طرح دو گروه خيلي راضي خواهند بود؛ يكي گردانندگان آژانس‌هاي مسافرتي و ديگري اتوبوس‌داران و قطارهاي بين شهري.

اجراي اين طرح در كلان كشور اثرات مثبت داشته است و از اين پس مردم مي‌توانند با محاسبه ميزان مصرف بنزين خود براي سفر با خودرو شخصي هم صرفه‌جويي و برنامه‌ريزي كنند.

شما بايد برويد و ببينيد كه ترافيك جاده‌هاي بين‌شهري پس از سهميه‌بندي بنزين به طور چشمگيري كاهش يافته كه كاهش تلفات جاده‌اي را به دنبال خواهد داشت، علاوه بر اينكه مردم تمايل بسياري براي سفرهاي جمعي و در قالب تور پيدا كرده‌اند.

اين را هم بايد بگويم كه اگر ابراز نارضايتي از سهميه‌بندي بنزين وجود دارد تنها يك شوك اوليه است و به مرور زمان حل مي‌شود.

اينكه ايران مانند ساير كشورهاي توسعه‌يافته به دنبال توسعه گردشگري است، شكي نيست، اما نياز به فرهنگ‌سازي نيز احساس مي‌شود.

بله! اما در كنار مقوله فرهنگ‌سازي ما نياز به يك شوك هم داشتيم تا سفرهاي انفرادي را به سفرهاي جمعي تبديل كنيم و اينگونه سفرها در جامعه جا بيفتد.

برنامه‌هاي سازمان گردشگري در دوران پس از سهميه‌بندي بنزين چيست؟

بحث‌ها و جلسات متعددي در اين زمينه داشته‌ايم. به عنوان مثال مي‌توان سهميه جداگانه‌اي براي سفر در نظر گرفت. فعلا اين موارد در حد طرح و مشاوره است. به هر حال ما نياز به زمان داريم. بايد اين تعطيلات تابستاني سپري شود سپس با ارزيابي‌هاي دقيق از ميزان كاهش گردشگري در كشور به جمع‌بندي رسيده و راهكارهاي كارشناسي خود را ارائه دهيم.

 

در يك ماه گذشته شركت قطارهاي رجا با افزايش تقاضاي 20 درصدي در بخش مسافر روبه‌رو شده. اين در حالي است كه سه سال پيش اين شركت با تقاضاي سالانه 80 ميليون سفر، توان پاسخگويي به جابه‌جايي حدود يك چهارم مسافران را داشت. اما اين افزايش تقاضاي 20 درصدي در شرايطي رخ داده كه يك ماه از اجراي طرح سهميه‌بندي بنزين مي‌گذرد. به گفته صادق‌زاده، مسوول امور رايانه دفتر مركزي شركت سير‌و‌سفر در ترمينال بيهقي، تعداد مسافران تيرماه امسال نسبت به پارسال بيش از 9 هزار نفر افزايش داشته كه دليل آن سهميه‌بندي بنزين است. در اين مدت جاده‌ها خلوت شده، شايد بعد از اجراي طرح بعضي از مردم، سفر را از ياد ببرند. با يك نگاه خوشبينانه شايد هم مسافرت بروند اما با اتوبوس، قطار و اگر كمي ‌هم مرفه باشند يا عجول و بي‌حوصله، با هواپيما. بعضي‌ها هم مشتري تورهاي مسافرتي مي‌شوند و از تورهاي يك‌روزه و يا چندروزه آژانس‌هاي مسافرتي استفاده مي‌كنند.

استقبال از تورها؟

آقاي اطهري، مدير داخلي يكي از آژانس‌هاي مسافرتي تهران درباره افزايش استقبال مردم از سفرهاي گروهي مي‌گويد:«ما فكر مي‌كرديم با سهميه‌بندي بنزين تورها راحت‌تر پر شود، اما تا الان هيچ فرقي نكرده!» او كه اين موضوع براي خودش هم جاي سوال دارد، توضيح مي‌دهد:«تعداد مسافران ما مثل گذشته است. در برگزاري تورهاي تنگه‌واشي همان تعداد مسافر را داريم با اين تفاوت كه ديگر مشكل ترافيك نداريم. در تنگه هم تعداد مسافران نسبت به گذشته كم شده.» اين موضوع در حالي است كه قيمت تورها افزايش زيادي نداشته و نسبت به پارسال هزار يا دو هزار تومان گران شده. مدير داخلي آژانس ديگري در تهران كه تورهاي سرعين، شمال و اردبيل را برگزار مي‌كند، مي‌گويد:«مشتريان تورهاي چندروزه نسبت به پارسال 15 درصد اضافه شده‌اند كه بيشترين دليل آن افزايش سفرهاي خانوادگي با تورهاي مسافرتي است.» او دليل اين موضوع را در سهميه‌بندي بنزين مي‌داند. اگر اين افزايش در مجموع به اثبات برسد سفرهاي ايرانيان در حال هدفمند و حرفه‌اي شدن است. اما فخرالسادات غني، مديرعامل موسسه طبيعت معتقد است كه تفاوت چنداني در استقبال از تورهاي مسافرتي رخ نداده اما يادآوري مي‌كند كه الان براي نتيجه‌گيري زود است. او مي‌گويد:«از زمان سهميه‌بندي بنزين استقبال بيشتري نشده و ما تورهاي هميشگي خودمان را برگزار مي‌كنيم.» به اعتقاد او حتي تا 14 ، 15 شهريور هم نمي‌توان نظر قطعي در اين مورد داد، چون خانواده‌ها تصور مي‌كنند تعطيلات تابستاني طولاني‌تر از آن است كه با تعجيل برنامه‌ريزي كنند، بنابراين در دقيقه 90 به ياد سفر مي‌افتند.

نداشتن خودرو تنها بهانه سفر گروهي نيست.

آيا حذف سفر با خودرو شخصي مي‌تواند خانواده‌ها را به سفر گروهي با تورهاي مسافرتي تشويق كند؟ غني مي‌گويد: «خيلي بعيد مي‌دانم. تنها دليل سفرهاي خانوادگي با خودرو شخصي، داشتن خودرو نيست بلكه مسائل بسياري در اين امر دخيل‌اند. » غني كه سابقه طولاني در سفر و برگزاري سفرهاي گروهي دارد، توضيح مي‌دهد:« مسائل فرهنگي زيادي در اين ميان وجود دارد، مثل حريم‌هايي كه افراد براي خانواده‌هايشان قائلند. وسيله نقليه تنها 20 درصد موضوع است. درصد بالايي از انگيزه سفر با تور به تجربه‌اي تعلق دارد كه تور به افراد مي‌دهد، اما افراد و خانواده‌ها بايد اعتماد كنند كه تورها از راهنمايان خوبي برخوردار است تا بتوانند خود و خانواده‌شان را به آنها بسپارند.» اين موضوع همان چيزي است كه به سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري مربوط است و آنها بايد مردم را به خريد تورهاي مسافرتي تشويق كنند و نظارت بر آژانس‌ها را براي اطمينان دادن به مردم افزايش دهند. تاثير سهميه‌بندي بنزين بر آژانس‌داران هم كم نبوده تا آنجا كه فخرالسادات غني از تعطيلي سفرهاي شناسايي خبر مي‌دهد.«مدتي قبل‌يك سفر شناسايي به گيلان رفتم و تقريبا تمام سهميه بنزينم مصرف شد. هنوز هيچ امكاني براي سفرهاي شناسايي ايجاد نشده و انجام نشدن اين سفرها خيلي خطرناك است. تورها مجبور مي‌شوند به منابع محلي اعتماد كنند و اگر اشتباهي رخ دهد نه مسافران ايراني ديگر به ما اعتماد مي‌كنند، نه مسافران خارجي.»

كاهش قيمت هتل‌ها

تعجيل و بي برنامگي در اجراي اين طرح تا‌كنون موجب ايجاد مشكلات ديگري هم شده و در اين بين مشتريان هتل‌ها در بسياري از شهرهاي كشور كاهش داشته و مراكز اقامتي مجبور شده‌اند قيمت‌هاي خود را به شدت كاهش دهند تا اتاق‌هاي خالي كمتري داشته باشند. اين مساله در مشهد كه 60 ، 70 درصد مسافران آن با خودروهاي شخصي به آنجا مي‌روند، مشهود است تا جايي كه دبير جامعه هتلداران از شرايط موجود انتقاد كرده و خسارات زيادي را متوجه هتل‌هاي مشهد و نقاط شمالي كشور مي‌داند. ايرانپور در اين مورد مي‌گويد:«در مناطق شمالي كشور كاهش مسافرت داشتيم. چون شمال علاوه بر آنكه خود جاذبه دارد، جاده‌هايش هم جاذبه است.» او مي‌گويد:«ماه‌هاي تير، مرداد و شهريور، بيس مالي هتلداران است و با سهميه‌بندي بنزين از مسافران آنها كاسته شده.» او اختصاص سهميه بنزين سفر را اقدامي‌مي‌داند كه بايد مكانيسم اجرايي آن بررسي شود. جدا از هتل‌ها كه در اين ميان ضرر كرده‌اند بخش آسيب‌پذير ديگري هم هستند كه در جريان كاهش سفرهاي جاده‌اي ضرر مي‌كنند. فروشندگان بين‌راهي و افرادي كه معمولا در كنار جاده سوغات و صنايع دستي آن شهر را به گردشگران عرضه مي‌كنند، شايد ديگر نتوانند اين كسب و كار را ادامه دهند.

اما در اين بين يكسري شهر‌ها هم وجود دارند كه مردم براي سفر به آنجا معمولا از خودرو‌هاي شخصي استفاده نمي‌كنند مثل جزيره كيش و قشم و برخي شهر‌هاي جنوبي كشور. اين مكان‌هاي گردشگري هم شامل طرح سهميه‌بندي بنزين شده‌اند و گرچه اين سهميه‌بندي با توجه به اقليم اين مناطق در نظر گرفته شده، اما شاهد بوديم كه تاكسي‌هاي جزيره تفريحي كيش 15،16 روز بعد از آغاز اجراي طرح، تمامي‌سهميه خود را مصرف كردند. يكي از راننده تاكسي‌هاي كيش كه ماشينش كمري 2007 است و به صورت شيفتي با شريكش روي ماشين كار مي‌كند، مي‌گويد:« اين ماشين‌ها حداقل روزي 90 ليتر بنزين مي‌سوزانند و براي روشن نگه داشتن كولر هم 25 ليتر بنزين بعضي تاكسي‌ها در اين جزيره حدود 14،15 روز بدون بنزين بودند و راننده‌هاي آنها كار نكردند، اما وقتي كه قرار شد به ما بنزين بدهند، گفتند 270 هزار تومان به حساب شركت نفت تهران واريز كنيد تا 450 ليتر بنزين آزاد بگيريد، بعضي‌ها بنزين آزاد خريداري كردند بعضي هم خريداري نكردند و منتظر سهميه دولتي جديد شدند.

 

انبار پمپ بنزين پر از قوطي‌هاي روغن ماشين است اما سوخته، سياه و دوده‌اندود. هنوز هم نشانه‌هاي دود آتش بر ديوار ساختمان نيمه‌کاره کنار آن ديده مي‌شود.  انبار پمپ بنزين چهارراه خاقاني تهران هنوز بازسازي نشده است. تا همين هفته پيش، جلو انبار اين پمپ بنزين پرده‌اي کشيده بودند تا مردم آثار آتش‌سوزي آخرين ساعت‌هاي روز 5 تير و بامداد 6 تير ماه را نبينند. اما از لاي پرده، داخل انبار را مي‌شد ديد؛ قوطي‌هاي روغن و مکمل سوخت تا سقف، روي هم چيده شده بودند اما محتواي همه سوخته ‌بود و تنها حلب کج و کوله شده از لهيب آتش باقي مانده بود. مدير پمپ بنزين خاقاني مي‌گويد: «آن شب فقط خسارت روغن‌هايي که از بين رفت 60 ميليون تومان بود.»

ساعت 9 شب 5 تيرماه، اخبار سراسري شبکه يک تلويزيون اعلام کرد که دولت تصميم گرفته از ساعت 12 همان شب، سهميه‌بندي بنزين را آغاز کند. در روزهاي بعد، فرمانده نيروي انتظامي جمهوري اسلامي گفت که از طريق همان اخبار تلويزيون از سهميه‌بندي خبردار شده است. شهردار تهران هم مي‌گفت من با SMS مطلع شدم که بنزين سهميه‌بندي شده. چند هفته بعد، وزير کشور گفت ما ماه‌ها بود که از طرح سهميه‌بندي صحبت مي‌کرديم و تعجب مي‌کنم که چرا آن شب، برخي غافل‌گير شدند. به هر حال، آن شب پس از شنيدن اخبار، چيزي به سهميه‌بندي نمانده بود و مردم به پمپ بنزين‌ها هجوم آوردند. ماشين‌هاي گران‌ و ارزان‌، پشت سر هم صف‌هاي کيلومتري پمپ بنزين‌ها را تشکيل دادند و هر کدام ساعت‌‌ها در صف انتظار کشيدند تا به چند ليتر بنزين يارانه‌اي برسند. راننده يک تويوتا کمري گرانقيمت که ساعت 11 و 45 دقيقه آن شب در پمپ بنزين مقابل پارک ساعي تهران، در باک 70 ليتري ماشينش 56 ليتر بنزين ريخت، مي‌گفت دو ساعت و نيم توي صف بوده است. مردم حتي با بطري‌هاي يک و نيم ليتري آب معدني، بنزين مي‌گرفتند و مي‌بردند؛ قيمت بنزيني که داشت سهميه‌بندي مي‌شد از آب معدني هم ارزان‌تر بود.

ازدحام ماشين‌‌هاي منتظر در صف‌هاي پمپ بنزين، خيابان‌ها را بند آورده بود و پليس وارد کارزار شد. در محوطه هر پمپ بنزين، چند افسر پليس مواظب بودند تا دعوا و مرافعه‌اي پيش نيايد و نظم بر کارها حاکم باشد. اين نظم تا ساعت 12 کم و بيش برقرار بود اما از ساعت 12 و با شروع سهميه‌بندي، همه چيز به هم ريخت. طبق آمار رسمي آتش‌نشاني تهران، 12 پمپ بنزين آن شب در آتش سوخت اما آمار جايگاه‌داران عرضه بنزين، دو برابر اين را نشان مي‌دهد. در روزهاي بعد «ازدحام جمعيت» در پمپ بنزين‌ها، دليل آتش‌سوزي‌‌ها اعلام شد اما آنچه اتفاق افتاده بود فراتر از ازدحام به نظر مي‌رسيد. ساعت 1 و 30 دقيقه بامداد همان شب، يکي از اهالي محله رشيديه در شرق تهران، روي پشت‌بام آپارتمانش، در کنار ساکنان ديگر آپارتمان‌هاي محله ناظر يکي از اين آتش‌سوزي‌ها بود. او از آن بالا به پمپ بنزين رشيد که کنار اتوبان شهيد باقري قرار داشت، اشاره مي‌کرد و مي‌گفت: «نيم ساعت پيش اين پمپ بنزين را آتش زدند. سطل آشغال‌هاي مکانيزه را آتش مي‌زدند و مي‌انداختند داخل محوطه پمپ بنزين.» در آن محله، از خيابان اصلي صداي شليک تير هوايي به گوش مي‌رسيد و گاز اشک‌آور رقيقي هم در فضا جريان داشت. پليس ضدشورش کنار همه پمپ بنزين‌هاي سوخته مستقر شده بود، برخي خيابان‌ها را بسته بود و به ماشين‌ها اجازه ايستادن و نظاره کردن نمي‌داد. کف برخي از خيابان‌ها هنوز شعله‌هاي سطل‌هاي پلاستيکي زباله روشن بود. سرانجام ساعت 4 صبح روز 6 تيرماه بود که شهر آرام گرفت و پمپ بنزين‌هاي سوخته و از کار افتاده بر جا ماندند. مدير پمپ بنزين خاقاني مي‌گويد: «فرداي آن شب، در شرق تهران فقط 4 پمپ بنزين کار مي‌کرد.» خبرهاي مشابهي هم از غرب و جنوب تهران مي‌رسيد اما اوضاع شرق پايتخت وخيم‌تر از جاهاي ديگر بود.

از ميان پمپ بنزين‌هايي که در تهران سوخته بودند، پمپ بنزين‌هاي خاقاني، حکيميه و پيروزي به شدت تخريب شده بودند. کار بازسازي از همان روز آغاز شد. دور پمپ بنزين‌ها پرده کشيدند و تلمبه‌هاي جديدي نصب کردند؛ شرکت ملي پخش و پالايش فرآورده‌هاي نفتي کار بازسازي را انجام مي‌داد. تا روز جمعه تقريبا همه جايگاه‌ها مي‌توانستند بنزين را به مردم تحويل بدهند اما ساختمان‌هاي آسيب‌ديده، هنوز مانده بود. تلمبه‌ها از «شرکت مهندسي تکنوتار» که چند سالي است خصوصي شده، آمده بودند. مهندس چگيني، مسوول خدمات پس از فروش اين شرکت مي‌گويد: «ما تنها توليدکننده تلمبه بنزين در ايران هستيم. البته قطعات حساس تلمبه‌ها خارجي است اما وابسته به کشور خاصي نيستيم.» اين شرکت سالانه حدود 1400 تلمبه توليد مي‌کند. قيمت هر تلمبه بسته به مدلش 2 تا 7 ميليون تومان است. تلمبه‌هاي قرمز رنگي که در پمپ بنزين‌هاي بازسازي شده، نصب شده کمي بيش از 4 ميليون تومان مي‌ارزد.

پمپ بنزين جنب خيابان همايون در خيابان پيروزي تهران، با 9 تلمبه‌اش روزي 160 هزار ليتر بنزين مي‌فروشد. مديرش مي‌گويد: «فعلا همه کارهاي بازسازي را خود شرکت نفت دارد انجام مي‌دهد اما نمي‌دانيم بعدا صورت حساب مي‌فرستند يا نه.» مديران پمپ بنزين‌ها هنوز نمي‌دانند هزينه بازسازي را خودشان بايد باز گردانند يا اينکه وزارت نفت آن را تقبل مي‌کند. آنها با شرکت‌هاي بيمه‌اي که پمپ بنزين‌ها را بيمه کرده بوده‌‌اند هم مشکل دارند. برخي از آنها مي‌گويند بيمه گفته است قراردادشان، مواردي اينچنيني را پوشش نمي‌دهد. برخي از مديران پمپ بنزين از اينکه کارشناسان بيمه، خسارت‌ها را کم برآورد کرده‌اند ناراضي‌اند. برخي هم مي‌گويند به بيمه‌ها فشار آمده است كه خسارت را بپردازند.

از آن سو پمپ بنزين‌ها سوخته‌اند و از اين سو، صاحبان پمپ بنزين‌ها مي‌گويند که کار و بارشان اصلا توجيه اقتصادي ندارد. پمپ بنزين‌هاي تهران به جز موارد معدودي، خصوصي هستند. درآمد پمپ بنزين‌ها از سهمي است که از فروش هر ليتر بنزين مي‌گيرند. هر پمپ بنزين بسته به درجه‌بندي‌اش، 3 تا 5 تومان از بنزين ليتري 100 توماني را براي خود بر مي‌دارد. پمپ بنزين حکيميه در آتش‌سوزي‌ 5 تيرماه، 300 ميليون تومان خسارت ديده است. مدير آن در ساختمان دو طبقه دفترش که هنوز کارگران ساختماني در حال بازسازي آن هستند، مي‌گويد: «جايگاه‌داري اصلا نفع ندارد. اگر سرمايه اينجا را در بانک بگذاريد، سه برابر اينجا به شما سود مي‌دهند.» به گفته او پمپ بنزين حکيميه تقريبا هزار مترمربع وسعت دارد و حدود 3 ميليارد تومان مي‌ارزد. درآمد اين پمپ بنزين، حدود 25 ميليون تومان در ماه است.

مهم‌ترين سرمايه‌اي که براي تاسيس پمپ بنزين لازم است زمين وسيع آن است و گراني زمين باعث شده صاحبان پمپ بنزين از سود کارشان نسبت به سرمايه‌اي که صرف آن مي‌کنند، راضي نباشند. مدير پمپ بنزين خاقاني مي‌گويد: «اگر بگذارند کاربري اين زمين را تغيير بدهيم و اينجا را دو متر در دو متر، به فروشنده تره‌بار اجاره بدهيم، بسيار بيشتر درآمد داريم.» مدير پمپ بنزين خيابان پيروزي هم مي‌گويد: «با خطرهايي که به تازگي اين کار دارد، ديگر اصلا جايگاه‌داري صرف نمي‌کند. بعد از اينکه اينجا آتش گرفت، صاحب اينجا گفت ديگر از خير پمپ بنزين داشتن گذشتم.» هنوز بازسازي پمپ بنزين‌هاي خسارت ديده کامل نشده است. مديران پمپ بنزين‌ها مي‌گويند تکليف پول‌ها و اجناسي که شب آتش‌سوزي به سرقت رفته و ميز و صندلي‌ها و وسايلي که از بين رفته‌اند، مشخص نشده است.

    

کاهش قیمت خودرو‌های گران‌قیمت و افزایش قیمت خودرو‌های داخلی

با کت و شلوار اتو کشیده روی صندلی چرمی نمایشگاه اتومبیل فرو رفته است، سوئیچ یک تویوتا کمری را در دست بازی می‌دهد. از صاحب یک نمایشگاه شیک در شمال شهر که فقط خودروهای گران‌قیمت می‌فروشد سراغ از یک پیکان وانت ارزان قیمت می‌گیرد. نه اینجا جای فروش این دست خودرو‌هاست و نه این مرد با پیکان بار، بارکشی می‌کند. خرید وانت بار، نیسان و تاکسی که این روزها بین مرفهان بی‌درد باب شده حکایت دیگری دارد!

یکی از اصلی‌ترین دلایلی که توانست اکثریت مردم را برای اجرای طرح سهمیه‌بندی بنزین قانع کند بحث خودرو‌های گران قیمت و استفاده اقشار پردرآمد جامعه و اصطلاحا «مرفهان بی‌درد» از یارانه بنزین بود !تصور عمومی این بود که در ایران هم مانند سایر نقاط دنیا با افزایش قیمت بنزین قیمت خودرو کاهش خواهد یافت!

همه فکر می‌کردند با اجرای طرح سهمیه‌بندی بنزین این مرفهان بی‌درد هستند که لطمه اصلی را خواهند خورد . کسانی که در پارکینگ‌های خود دو تا چند خودرو دارند، سفرهای غیرضروری داخل شهری انجام می‌دهند و... . اما در عمل اینچنین نبود!

مرفها بی‌د‌رد سوار بر مرکب‌های گران قیمت خود راه مناسبی را برای استفاده از  بنزین یافتند!  مردم عادی با سهمیه روزانه حدود 3 لیتر خود جرات استفاده از وسایل نقلیه‌شان را ندارند ،کاهش بار ترافیک دلیلی بر این مدعاست . سهمیه‌بندی بنزین موجب کاهش بار ترافیک در سطح تهران شد، یعنی صاحبان خودرو‌های ارزان‌قیمت داخلی دیگر نمی‌توانند از خودرو‌های خود استفاده غیر‌ضروری کنند،بنابراین بار ترافیک کاهش یافت. این یعنی این طرح توانست در میان ترافیک سنگین بزرگراه‌های تهران جای مناسبی را برای خودنمایی خودرو‌های گران‌قیمت باز کند . سواران بر خودرو‌های لوکس و گران‌قیمت خارجی مانند گذشته در تابستان گرم بر‌خلاف سایر خودرو‌های داخلی با شیشه‌های بالا و کولر‌های روشن در خیابان‌های تهران تردد می‌کنند!

 

سر کیسه را شل  و دنده را خلاص کنید

تصور بر این بود که با سهمیه‌بندی بنزین تقاضا برای خرید خودرو کاهش یابد و همزمان با آن قیمت خودرو‌های داخلی نیز کاهش یابد ! بسیاری از مردم که حالا بنزین نامحدود گذشته را نداشتند دل به قیمت پایین خودرو خوش کرده بودند.قیمت بنزین و تحولات آن در تمام دنیا با قیمت خودرو رابطه عکس دارد ، اما این مقوله نیز مانند بسیاری دیگر از مقولات در ایران نسبت به دنیا متفاوت دنبال شد؛ تصور‌ها اشتباه از آب درآمدند!

در عمل خودرو‌های ساخت داخل با تدبیر به موقع خودروسازان یعنی کاهش تولید دقیقا همزمان با اجرای طرح سهمیه‌بندی بنزین به بهانه‌های مختلف، نه تنها تاکنون موجب کاهش قیمت اکثر خودرو‌های داخلی نشده بلکه موجب افزایش قیمت بسیاری از این خودرو‌ها نیز شده است.

همزمان با اجرای طرح مزبور و با کاهش طبیعی تقاضا برای خرید خودرو اگر عرضه نیز همچنان ثابت می‌ماند بی‌شک قیمت خودرو در کشور به صورت محسوسی تعدیل می‌شد! اما در مورد خودرو‌های ساخت داخل و ارزان‌قیمت این اتفاق نیفتاد. این خودرو‌ها، خودرو‌هایی هستند که مصرف‌کننده آنها را اقشار متوسط و کم درآمد جامعه تشکیل می‌دهند. مصرف کنندگان این خودرو‌ها که با زحمت چند میلیون تومان برای خرید خودرو هزینه می‌کنند توانایی خرید بنزین در بازار سیاه یا خرید خودرو سوخت را ندارد. قیمت بالای خودرو هم در این هیاهوی کمبود بنزین درد دیگری می‌شود برای این مصرف کنندگان .

این روزها خودروهای زیادی را می بینید که در هر سراشیبی حتی کوتاه دنده را خلاص می‌کنند .مهم نیست هوا چقدر گرم باشد، خودرو کولر داشته باشد یا خیر، در هر حال شیشه‌ها پایین هستند . علاوه بر تمام اینها باید برای خرید خودرو سر کیسه‌ها را هم شل کرد!

 

وانت‌بارها به داد تویوتاها رسیدند

همزمان با اجرای طرح سهمیه‌بندی بنزین خودرو‌های گران‌قیمت و لوکس که اکثرا 6 سیلندر هستند و مصرف به مراتب بالاتری نسبت به خودرو‌های داخلی دارند از یک میلیون تا 10 میلیون کاهش قیمت داشتند. البته این کاهش قیمت به طور محسوس روی تقاضا برای این دست خودرو‌ها تاثیر نگذاشته است . تا حدی تقاضا برای خودرو‌های شاسی بلند پایین آمده است که کاهش قیمت‌های شدیدتر مربوط به همین طیف می‌شود، اما متقاضیان دیگر خودرو‌های لوکس وارداتی همچنان به سلیقه خود پیايبند هستند.

هر چند قیمت خودرو‌های ساخت داخل به طرز باور نکردنی با کاهش تولید خودرو‌سازان افزایش داشت اما  قیمت خودرو‌های گران‌قیمت مورد استفاده مرفهان بي‌درد، از آنجا که تابع افزایش یا کاهش تولید خودروسازان داخلی نبود اگر کاهش قیمت نداشت حداقل قیمت خود را ثابت نگه داشت.

نکته قابل توجه دیگر آن است که خودرو‌های گران قیمت وارداتی اکثرا 6 سیلندر هستند ،اما چرا با اجرای طرح سهمیه بندی بنزین که توانسته خودرو‌های کم مصرف داخلی مانند پراید را در پارکینگ‌ها متوقف کند نتوانسته مانع حرکت راکب‌های‌گران قیمت در خیابان‌ها و بزرگراه‌های شهر شود، جای سوال دارد؟

این روزها خرید و فروش وانت‌بار و تاکسی با سند قطعی رونق خاصی پیدا کرده است. شخصی که برای خرید یک خودرو گاه تا 240 میلیون تومان هزینه می‌کند 3 تا 4 میلیون هم از محل کاهش قیمت این خودرو‌ها صرف خرید یک دستگاه وانت پیکان یا زامیاد می‌کند . به این وسیله علاوه بر سهمیه 400 لیتری خود خودرو از سهمیه 600 لیتری وانت‌بار نیز برخوردار می‌شود و در کل سهمیه 1000 لیتری خود را به این طریق به دست می‌آورد . قیمت وانت‌بار پیکان و زامیاد در بازار فعلی بین 3 تا 4 میلیون تومان است . تاکسی نیز در بازار 6 تا 7 میلیون تومان خرید و فروش می‌شود. خرید کارت سوخت همراه با خودرو از راه‌های دیگر دور زدن سهمیه‌بندی بنزین مطمئن‌تر به نظر می‌رسد. به هر ترتیب استفاده‌کنندگان این خودرو‌ها نه تنها با اجرای این طرح متضرر نشدند ،بلکه با کاهش قیمت این دست خودرو‌ها به نظر می‌رسد از سایر اقشار بیشتر از اجرای طرح سهمیه بندی بنزین خوشحال باشند!