غرور و غره شدن به معناي فريفتن و فريفته شدن، عموما با معناي نخوت و خودبزرگ‌بيني و تكبر و به عنوان صفتي منفي به كار مي‌رود، اما در اين يادداشت مي‌كوشم كه ابتدا وجه مثبت غرور را بيان كنم و سپس به وجه منفي و روانشناسانه آن بپردازم و در نهايت وجه ديگر غرور كه متوهمانه است بيان شود.

به نظر بنده در جامعه‌اي چون ايران، نوع خاصي از غرور، ويژگي مثبتي است. شايد در جامعه‌اي عادي كه شخصيت انسان‌ها پايمال نمي‌شود، يا پايمالي آنها استثناست، زمينه‌اي براي بروز غروري كه در برابر اين پايمالي شخصيت

آيا بروز خودبزرگ‌بيني مستلزم زمينه و بستري اجتماعي است يا بايد آن را به عنوان ويژگي شخصي و انساني مورد بررسي قرار داد؟چه عاملي باعث مي‌شود كه اين صفت شخصي جنبه عام يابد و در رفتار و گفتار يك حاكم و حتي روشنفكر بروز يابد؟

واژگان «خودبزرگ‌بيني» يا «خودبزرگ‌پنداري» ترجمه‌هايي تقريبي براي واژه اروپايي megalomania هستند. اين واژگان همچون بسيار برابر نهاده‌هاي ديگر اين اشكال اساسي را دارند كه نمي‌توانند ريشه‌هاي نهفته در كلمات بيگانه را به خوبي منتقل كنند. در اين كلمه نيز، مشكل، عدم انتقال بخش دوم تركيب يعني «مانيا» است ...

هادي خانيكي

 پرداختن کلوپ انديشه شهروند امروز به مقوله‌هاي اخلاقي به ويژه در وجه اخلاق اجتماعي و اخلاق سياسي آن  مي‌تواند نقطه ورود خوبي براي اجتماعي کردن برخي مفاهيم ضروري و راهگشا در جامعه باشد، اما بهر رو حاصل اين اهتمام يک «متن» است و اثر بخشي هر متني منوط به ارتباط آن با زمينه‌هاست.شايد اين چهار ويژگي را بتوان از جمله خصوصيات برجسته و زمينه‌اي جامعه ما دانست:

1- به رغم ديني بودن جامعه،ما در حال حاضر از وجود نوعي بحران اخلاقي در سطوح مختلف سياسي و اجتماعي رنج مي‌بريم و «وجدان اخلاقي» دين‌داران، سياست‌ورزان و کنشگران اجتماعي از حساسيت متناسب با زشتي‌هاي پيراموني برخوردار نيست. در حالي که مهمترين شان دينداري را بايد اخلاقي زيستن...

در بين شخصيت‌هاي معاصر سياسي ايران، كمتر چهره‌اي را مي‌توان يافت كه به «سلامت» زنده ياد آيت‌الله سيد محمود طالقاني باشد.منظورم از سلامت همان سلامت نفساني است يا آنچه پيروان مكتب روانشناسي كمال از آن به عنوان «انسان سالم» ياد مي‌كنند.آبراهام مزلو در كتاب انگيزش و شخصيت، ويژگي‌هاي انسان‌هاي سالم  و رشديافته را برشمرده است، اين ويژگي‌ها به اندازه‌اي با شخصيت آقاي طالقاني سازگار است كه آدمي را در شگفتي فرو مي‌برد.اي كاش مطالعه‌ در باره شرايط زندگي و تربيت آقاي طالقاني در پنج – شش سال اول كودكي او امكانپذير بود تا پي ببريم كه چگونه در اين محيط مستبد پرور، انسان دمكرات خو و مداراجويي مانند او رشد و پرورش يافته است....

«مائو تسه يانگ» بنيانگذار جمهوري خلق چين را ديكتاتوري اسير خودبزرگ‌بيني مي‌دانند. مي‌‌گويند هرچقدر كه از استقرار مائو بر مسند قدرت، بيشتر زمان مي‌گذشت، كيش شخصيت او هم ابعاد وسيعتري پيدا مي‌كرد. در دوران 20 ساله زمامداري او، فرهنگ استبدادي چين و آموزه‌هاي خودكامگي استالين، دست به دست هم دادند تا مائو به يك ديكتاتور مقدس تبديل شود. آناني كه مجذوب كيش شخصيت مائو شده بودند، طي دوران موسوم به انقلاب فرهنگي، چنان كشتار و انتقام‌جويي‌اي را دامن زدند كه دستاورد آن مرگ دو ميليون انسان بود؛ مرگ‌هايي كه البته مائو را نه متاسف كه شادمان مي‌كرد و به وجد...

 جلال آل‌احمد يكي از مصاديق متناقض اما غيرقابل چشم‌پوشي روشنفكري و ادبيات ايران است. متناقض از آن روي كه در طول خطي درك مي‌شود كه يك سرش در نفي او و سر ديگرش در تاييد او شكل گرفته است. خطي كه يك سرش شمايل مردي است با دلبستگي‌هاي ژان پل سارتري و سر ديگرش در ورطه زيستن چونان لويي فردنيان سلين. حالا بعد از نزديك به چهار دهه از درگذشت آل‌احمد او نه تنها به چهره يا موضوعي كهنه تبديل نشده بلكه بايد بپذيريم كه نوشتن در باب او هنوز هم نشان از توجه جدي روشنفكري ايران به او دارد....

سيد محمود طالقاتي به مثابه يك مجتهد

رجعتي دوباره به «اسلام اجتماعي» و خداحافظي با «اسلام سياسي»

كاهش صفرها براي چه!؟

پويا جبل عاملي

ما ايرانيان ثمره هر فرآيند را بدون آن فرآيند مي‌خواهيم. توسعه‌يافتگي مي‌خواهيم بدون رنج توسعه. رفاه مي‌خواهيم بدون تحمل كار طاقت فرسا. نان بر سر سفره مي‌خواهيم بدون تلاش براي آن.  گو اينكه اين همه نيز قرني است كه از چاه‌ها براي ما آمده است و اگر نبود اين نفت، يا در فقر جان كنده بوديم يا مي‌فهميديم كه ميوه هر فرآيند بدون عزم قدم گذاشتن در آن حاصل نمي‌شود و سرنوشت‌مان به از اين بود. اما ثروت زميني باعث شد كه اين نكته را درنيابيم و در عين حال اين ثروت آنقدر نبود كه تمامي خواسته‌هاي ما را پاسخ گويد. ما در يك دام تاريخي گرفتار شديم و حاصل هر تجربه را از همان آغاز مي‌خواهيم و تاب تجربه را نداريم.

همسايه ما با آن پول‌هاي درشتش توانست اقتصاد خويش به آنجا رساند كه ديگر نيازي به شش صفرش نداشته باشد ....

بردلي كي. مارتين*

ترجمه: كاوه شجاعي

«از تو متشكرم. از تو متشكرم چون شادم، چون حالم خوب است. قرن‌ها خواهند گذشت و نسل‌هاي بعدي و بعدي ما را به عنوان شادترين انسان‌ها و خوش‌شانس‌ترين مردان به ياد خواهند آورد؛ چون ما در قرن قرن‌ها زندگي كرديم، چون ما اين امتياز را داشتيم كه مردي را ببينيم كه هيچ كس در سراسر تاريخ ياراي برابري با او را نداشت. هنوز هم باورم نمي‌شود كه دو روز پيش تو را ديده‌ام. از تو متشكرم استالين.»...

نگاهي به آراي حائري، مطهري، طالقاني و منتظري

www. emadbahi. com

مرجع كل يا مرجع اعلم يا مرجع مبسوط اليد، پديده‌اي است كه با شيخ مرتضي انصاري در حوزه نجف به ظهور درآمد و با رهبري ميرزاي شيرازي در جنبش تنباكو نهادينه شد. اين پديده همزمان كاركردهاي مثبت و منفي داشته است. كاركرد مثبت آن ايجاد وحدت و انسجام و اقتدار در جامعه و در روحانيت و خلق ظرفيت بسيج‌گري بوده است. وجه مشروعيت‌بخش مرجعيت چه در صورت تمركز و  وحدت‌گرايي و چه در صورت پراكندگي‌اش اين بود كه مرجعيت (چنانكه پيشتر ....

گفت‌وگوي لري كينگ با لوچانو پاواروتي

27 سپتامبر 2003

مجيد رئوفي

اولين بار كي به صورت حرفه‌اي خواندي؟

بايد دو جور پاسخت را بدهم. با پيانو و با اركستر. با پيانو، من هجده سالم بود. براي هر اجرا يك يا دو دلار مي‌گرفتم. اما اولين روزي كه با اركستر خواندم، 29 آوريل 1961 بود. روزي كه من كارم را آغاز كردم و مهم‌ترين روز زندگي‌ام تا امروز است. چرا كه در اين روز، پاواروتي معلم دبستان تبديل شد به يك خواننده تنور. 

تو يك معلم بودي؟

بله. من معلم دبستان بودم.

كجا كارت را شروع كردي؟

رجيوميليا. نزديك شهرم مودنا....

دارالفنون: پرافتخار و فراموش‌شده

فرزانه ابراهيم زاده

156 سال از ساخت،‌ 78 سال از بازسازي و هفت سال از آغاز مرمت و تغيير كاربري دارالفنون گذشته اما نه تنها موزه آموزش‌وپرورش افتتاح نشده، مرمت آن نيز نيمه‌كاره رها شده است. اين روزها اگر سري به قديمي‌ترين مدرسه تهران بزنيد تنها چيزي كه مي‌بينيد خاك و سكوت تلخي است كه در آن جاري است.

برداشت اول: در اوايل سال 1266 قمري به دستور ميرزاتقي‌خان اميركبير در زميني واقع در شمال شرقي ارگ سلطنتي چسبيده به ميدان مشق سنگ‌بناي نخستين مدرسه ايران به زمين مي‌خورد. ميرزاتقي‌خان ....

طالقاني حوزوي در گفت‌وگو با محمدمهدي جعفري

«محمدمهدي جعفري» از حلقه‌اي بود كه گرد آيت‌الله سيدمحمود طالقاني نشست‌وبرخاست داشت. تدوين كتاب تفسير قرآن طالقاني تحت عنوان «پرتويي از قرآن» برعهده او بود كه حتي چند سالي را نيز در زندان در كنار آيت‌الله به نگاشتن اين كتاب پرداخت. جعفري در سال 40، به نمايندگي از انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاه شيراز به تهران آمده بود تا در كنگره انجمن‌هاي اسلامي دانشجويان ايران شركت كند كه با «مجد هدايت» و طالقاني رودررو آشنا مي‌شود؛ اگرچه در گذشته نام و آثار او را ديده و تورق اين مطالب....

در باب مهجوريت آيت‌الله طالقاني در حوزه علميه قم

با دوستي سخن از زنده‌ياد آيت‌الله سيدمحمود طالقاني در ميان بود و اينكه او در جواني از حوزه قم به تهران كوچيد و در فضاي فكري و اجتماعي ديگري زيست و ديگر به حوزه قم و حتي حوزه كني تهران بازنگشت و ارتباط وي از آغاز تا انجام با حوزه‌ها و روحانيان سنتي و عالمان حوزوي نيز چندان مستقيم و مستمر نبود. از دليل يا دلايل آن پرسش شد. از من، به عنوان دانش‌آموخته حوزه قم خواسته شد تا پاسخ پرسش مطرح شده را بدهم و نظرم را بگويم. اينك آن پرسش و پاسخ را به شكل مكتوب در اختيار نشريه «شهروند» مي‌گذارم تا در احياي نام و خاطره طالقاني بزرگ سهمي داشته باشم...

ونيز؛ جشنواره‌اي كه نمي‌شود از آن دل كند

ظاهرا با دو جبهه طرفيم؛ يك‌عده كه سليقه‌اي «آمريكايي» دارند و آنهايي كه «اروپايي»‌ها را ترجيح مي‌دهند و فكر مي‌كنند «اروپايي»‌ها، ظاهرا، عكس عموزاده‌هايشان هستند و دغدغه‌شان «هنر سينما» است. اين جدال، اين حكايت دنباله‌دار، در همه اين سال‌ها ادامه داشته و هيچ‌كس برنده اين ميدان نبوده است. ظاهرا حق با آنهايي است كه باعث و باني اين مرز‌بندي بوده‌اند. از دست گذر زمان هم كه هميشه ...

دبیرکلی ایران در بن‌بست

پیش از نخستین شوک نفتی در بازارهای جهان و درست در اوج قدرت استعماری هفت خواهران، پنج کشور صاحب طلای سیاه در نشستی مشترک در بغداد تصمیم به تشکیل سازمان کشورهای صادرکننده نفت گرفتند. به جرات می‌توان گفت نهضت ملی ایران به رهبری زنده‌یاد دکتر محمد مصدق نخستین جرقه رویارویی با استعمار دولت‌های مصرف‌کننده نفت جهان بود که به ملی شدن نفت ایران و از آن پس به جنبش ضداستعماری در دیگر کشورها و در نهایت اجلاس روزهای 10 تا 14 سپتامبر 1960 میلادی انجامید. ایران، عراق، کویت...

آدريانا لي / تايم - ترجمه: كاوه شجاعي

زن كوچك‌اندام كاملا عصبي است، در فنجان قهوه‌اش شكر مي‌ريزد و دستانش آشكارا مي‌لرزند. با اينكه سال‌ها از فرار زن از مرموزترين ديكتاتوري جهان مي‌گذرد، او تا به حال جرات گفت‌وگو با رسانه‌اي غربي پيدا نكرده بود. امروز «سونگ‌هائه رانگ» در جايي بسيار دور از كره شمالي، در آپارتماني ساده و يكخوابه در اروپا زندگي مي‌كند و اصرار دارد كه نام شهر را فاش نكنم. او كه در واپسين سال‌هاي ششمين دهه زندگي‌اش به سر مي‌برد، سعي مي‌كند از مردي صحبت كند كه همه از او مي‌ترسند. مي‌گويد: «نمي‌توان تنها با تكيه بر خصوصيات رهبري كيم ...

گذار از نظامي‌گري به سياست‌ورزي در ايران 

آغاز انحطاط ايران را از عصر قاجار دانسته‌اند و سلطنت فتحعلي‌شاه كه برخلاف نامش نه تنها سرزميني را فتح نكرد كه فتوحات شاهان پيشين را نيز از كف داد و وليعهدش عباس‌ميرزاي ناكام هم كه اين همه در تاريخ جديد ايران ستايش شده است در واقع آخرين سردار افسانه‌اي ايران بوده كه گرچه جنگ را باخت و خاك را از كف داد اما چون پيش از به سلطنت رسيدن مرد همچون آخرين نماد سرداران دلير تاريخ ايران از سورنا تا نادر و نيز جلال‌الدين خوارزمشاه و لطفعلي‌خان زند تقديس و تحسين شده است. روايت اين انحطاط را اما زماني بهتر مي‌توان ....

يكشنبه شب، يازده شهريورماه ناگهان اخبار سراسري تلويزيون ايران خبر از تغيير فرمانده سپاه پاسداران داد. در حالي كه تا پيش از اين هيچ نشانه‌‌اي كه دال بر اين تغييرات باشد، وجود نداشت. گرچه يحيي رحيم‌صفوي، فرمانده 49 ساله سابق سپاه پاسداران در تنها گفت‌وگوي خود پس از بركناري‌اش خبر داد كه «از يك ماه و نيم پيش در جريان اين تغيير قرار گرفته بودم» اما كمتر كسي بود كه اين خبر را بداند و در محافل از آن سخن بگويد. به هر حال يحيي رحيم‌صفوي پس از 10 سال، اتاق خود را به محمدعلي جعفري 50 ساله سپرد تا او از اين پس فرمانده بيش از 130 هزار سپاهي در كشور باشد.رحيم‌صفوي برخلاف محسن رضايي فرمانده پيشين سپاه كه رخت سياست را بر تن كرد، همچنان نظامي مي‌ماند و قرار است دستيار و مشاور عالي فرماندهي كل قوا در امور مرتبط با نيروهاي مسلح باشد....

امروز ممكن است برخي اين پرسش را داشته باشند كه چرا در يك كشور دو نيروي نظامي موازي بايد وجود داشته باشد. قاعدتا هر كشوري براي دفاع از كشور و استقلال و تماميت ارضي خودش، بايد نيروي نظامي واحدي در اختيار داشته باشد، چراكه تعدد نيرو و فرماندهي خود موجب كندي كار و اختلال در امر دفاع خواهد شد. بر همين اساس وجود دو نيروي نظامي ارتش و سپاه در كشور ما همواره منشا تاويل و تفسير و پرسش ديگران بوده است. اما لازمه درك درست اين شرايط شناخت ريشه‌ها و زمينه‌هايي است كه چنين پديده‌اي از درون آن شكل گرفت. بنابراين ناگزيرگريزي به پيدايش اين مساله مي‌زنيم....

يحيي رحيم‌صفوي به حكم فرماندهي كل قوا با فرماندهي سپاه پاسداران ايران وداع كرد، اگرچه فاصله‌گيري از فعاليت‌هاي نظامي چندان در طالع او نمي‌گنجد و داستان زندگي او در 55 سالگي بيش از آن در پيوند با سپاهيان است كه راهي به مفارقه‌اش با نظاميان بيابيم. چه آنكه او نه‌تنها براي سه دهه لباس نظامي از تن خود درنياورده است كه همسرش نيز در خدمت سپاه ايران است و برادرانش نيز يكي پس از ديگري لباس نظام بر تن كرده‌اند و يكي در ركاب ارتش و ديگري در لباس سپاه، خانواده صفوي را به يك خانواده نظامي تمام‌عيار بدل ساخته‌اند. چه آنكه همايون، برادر او اكنون در لباس پاسداري است و مرتضي، برادر ديگر نيز با ارتش ايران پيمان +بسته است و مهرداد...

«ساده‌زيستي» به مفهوم «آسان زندگي كردن» است. يعني در زندگي فردي و اجتماعي انسان، مي‌توان دو رويكرد را مشاهده كرد؛ سخت‌گيري يا آسان‌گيري. بسياري از آدميان، در زندگي مادي، روحيه‌اي «سختگير» دارند. همه نمود‌هاي زندگي آنان پيچيده و دشوار است. در خوراك، پوشاك، مسكن، تحصيل، تفريح و... دشوارترين خواسته‌ها و روش‌ها را برمي‌گزينند. هميشه بيش از حد لازم، به «جوانب ظاهري زندگي خود» مي‌انديشند و گمان مي‌كنند كه تنوع‌طلبي‌هاي بي‌پايان، آسايش را براي آنان فراهم مي‌كند...

نشست 11 سپتامبر اوپك در شرايطي برگزار مي‌شود كه شاخص‌‌هاي بازار اكثرا در محدوده‌اي قابل قبول يا مثبت قرار دارند. بديهي است كه در چنين شرايط طبق روال معمول تصميم وزيران اوپك تثبيت سقف توليد و واگذاري بازار به حال خويش است. اما آينده بازار نفت چه خواهد بود؟مهمترين شاخص در مورد پيش‌بيني آينده بازار نفت، نرخ رشد اقتصادي جهان است. اگرچه مشكلات وام مسكن در ايالات متحده آمريكا، نگراني‌هايي ايجاد كرده است، ولي به نظر مي‌رسد كه اكثر كارشناسان، رشد اقتصادي جهان براي سال‌هاي 2007 و 2008 ميلادي را حدود پنج درصد پيش‌بيني مي‌كنند كه البته رقم مناسبي است.شاخص موثر ديگر، پيش‌بيني ميزان تقاضاي جهاني براي نفت است. در مورد رشد تقاضا براي نفت در سال 2008 بين اوپك و آژانس بين‌المللي انرژي اختلاف‌نظر وجود دارد. اوپك آن را 3/1 ميليون بشكه و آژانس 2/2 ميليون بشكه در روز پيش‌بيني ....

بسياري از تحليل‌ها بر پايه مشهوداتي استوار است كه بيشتر ريشه در تكرار برخي رفتارهاي سياسي در گذشته دارد تا آنكه برگرفته از نظريه‌اي سياسي باشد. در واقع اين تجربه سياسي است كه در چنين تحليل‌هايي بر جاي نظريه مي‌نشيند. به عبارت ديگر تحليلگران مي‌كوشند با اشاره به رويدادها و تجربيات گذشته به پيش‌بيني روند تحولات آينده بپردازند. اين تحليل‌ها مبتني بر نوعي قاعده‌مندي است كه در بسياري از موارد هم جواب مي‌دهد. اما اگر به صرف بروز يك رويداد يا تكرار آن در گذشته بخواهيم آينده را پيش‌بيني كنيم، قاعدتا وارد دوري تاريخي مي‌شويم كه خروج از آن ناممكن است. يكي از اين دسته تحليل‌ها، ديدگاه كساني است كه ...

سياست هنگامي كه از اخلاق خود تبعيت نمي‌كند، به ويرانگرترين عامل تباه‌كننده اخلاق بدل مي‌شود.

اين حاصل تجربه دو، سه دهه اخير ماست. آمده بوديم در عرصه سياسي طرحي نو دراندازيم و سياست را چنان سامان دهيم كه تجلي‌گاه همه ارزش‌هاي مقدس اخلاقي باشد.بر اين باور بوديم كه به جاي مردان سياست، مردان عرصه عرفان و عشق و تقوا را به عرصه سياست روانه مي‌كنيم و اين ابرمردان اخلاق، كه تنها تشنه خدمت‌اند نه تشنه قدرت، سرچشمه بسط و توسعه يك جامعه اخلاقي خواهند بود.از اين نكته بگذريم كه مردان نشسته بر كرسي قدرت تا كجا ابرمردان عرصه اخلاق بودند. اما به جد مي‌توان در زمينه پيامد اجتماعي اين الگوي سياست‌ورزي مناقشه كرد. عرصه تعاملات اجتماعي و فرهنگي ما به شدت آسيب ديده است....

در حاشيه منسفيلدپارك نوشته جين آستين

اخلاق برتر را نمي‌شود در شهرهاي بزرگ سراغ گرفت

منسفيلدپارك ـ جين آستين

رمان «منسفيلدپارك» به سال 1814 منتشر شده است و به نوعي سومين رمان جين‌آستين محسوب مي‌شود. منسفليدپارك در ادامه ترجمه مجموعه آثار «جين‌آستين» به فارسي و بعد از انتشار دو رمان «غرور و تعصب» و «عقل و احساس» توسط نشر ني منتشر شده است. رضا رضايي قصد دارد تا علاوه بر اين سه رمان، سه كتاب باقيمانده ديگر را نيز ترجمه و مجموعه شش‌جلدي آثار اين نويسنده ابتداي قرن نوزدهم را به طور كامل به بازار بفرستد... «منسفيلدپارك» مانند دو رمان قبلي‌اي كه از اين نويسنده منتشر شده است، روايتي از سه خواهر ....

بسياري از انقلابيون در مسير پرتلاطم و توفاني آزادي تغيير مشي مي‌دهند و آرمان آزادي به سرعت به تلاش براي حفظ وضع موجود تبديل مي‌شود. كينه انقلابي تبديل به محكي براي شناخت انقلابي‌ها از غير انقلابي‌ها مي‌شود. چه كسي در مسير دشوار و جانفرساي آزادي نفس كم نمي‌آورد؛ رگ‌هاي گردنش به حجت، قوي نمي‌شود و آتش كينه انقلابي‌اش‌تر و خشك را نمي‌سوزاند. زين هزاران تن يكي تن صوفي‌اند. چنين انساني كجاست؟ كه به انسان در روزگار ما معني بدهد و قدرت را در برابر مهر و مدارا تسليم كند؟ و به تعبير ناصر خسرو به همه بگويد:..

فلسفه ابن‌سينا در غرب

هزار سال از مرگ ابن‌سينا مي‌گذرد و نام او همچنان بر قله انديشه و فلسفه ايران مي‌درخشد. اين فيلسوف بزرگ جهان محدود به حوزه جهان اسلام نبود و او را مي‌توان فيلسوفي جهاني دانست كه در فلسفه غرب نيز تاثير فراواني داشته است.

بله. همين‌طور است. ابن‌سينا در غرب شهرت و مقام جهاني دارد. البته قبلا ابن‌سينا را بيشتر به عنوان طبيب مي‌شناختند و به همين دليل روز اول شهريور را روز طب ناميده‌اند. ابن‌سينا پزشك بزرگي بود ولي با تامل بيشتر در مفهوم طب در مي‌يابيم كه ابن‌سينا به معناي امروزي كلمه فقط طبيب نبود بلكه جامع همه علوم زمان خود بود. او در درجه اول حكيم به معناي دارنده اطلاعات جامع بود.

ابن‌سينا نه تنها در ايران به عنوان فيلسوف و حكيمي ايراني ....