(نقدي بر تاريخ علوم سياسي در ايران)

هفت سال پيش از آنكه جنبش مشروطه در ايران به پيروزي برسد در 16 آذر 1278 هجري شمسي اولين مدرسه علوم سياسي در ايران تاسيس شد. فرمان تاسيس مدرسه علوم سياسي را مظفرالدين شاه قاجار صادر كرد همان‌گونه كه فرمان تاسيس دولت مشروطه را صادر كرده بود و فرمان تاسيس مدرسه علوم سياسي به تاسيس علم سياست در ايران منتهي نشد، همان‌گونه كه فرمان تاسيس مشروطه به استقرار دموكراسي در ايران ختم نشد. مدرسه علوم سياسي همتاي مدرسه علوم پزشكي در زمره اولين نهادهاي آموزشي مدرن در ايران بودند كه همپاي هم سنگ‌بناي دانشگاه تهران را نهادند و نظام علمي و آموزشي ايران را دگرگون كردند....

54 سال پس از كودتاي 28 مرداد عليه دولت دكتر محمد مصدق، هنوز اين پرسش قابل طرح است كه آيا، كودتا امري گريزناپذير بود يا اينكه دكتر مصدق با تمهيداتي مي‌توانست مانع انجام آن شود؟مسلما استعفاي دكتر مصدق از مقام نخست وزيري مي‌توانست مانع انجام كودتا شود، اما صورت مساله اين نيست، مساله اين است كه آيا وي مي‌توانست ضمن حفظ دولت خود، از وقوع كودتا جلوگيري كند؟به باور نگارنده، پاسخ اين پرسش منفي است! به عبارت ديگر، مصدق در شرايط آن روز جهان، محكوم به شكست بود و شانسي براي بقا به بهاي حفظ اصول خود نداشت، مگر آنكه اصول خود را كنار مي‌گذاشت كه در آن صورت ديگر مصدق نبود....

 اگر مي‌خواهيم اقتصاد كشور اصلاح شود، سه جا را بايد اصلاح كنيم؛ يكي سازمان مديريت و برنامه‌ريزي است. اين سازمان بايد با نگاه ملي، مردمي و انقلابي برنامه‌ريزي كند. مثلا گفته مي‌شود مردم امروز نيازمند تخم‌مرغ هستند و عده‌اي مي‌روند پول‌ها را به سمت بوقلمون هدايت مي‌كنند كه البته آدم‌هاي خوبي هم هستند. جاي ديگري كه بايد درست شود سيستم بانكي است. سيستم بانكي بايد بيايد پايين و در متن زندگي مردم و نيازهاي مردم را جواب دهد و با سود پايين كه حالا يك پله پايين آمده‌ايم. ان‌شاءالله پله‌ بعدي مي‌رويم تك‌رقمي. من به بانك‌ها گفته‌ام كه دولت از شما سود نمي‌خواهد شما بايد چرخ اقتصاد را به گردش درآوريد بخش...

گزارشي از زندگي حبيب‌الله عسگراولادي مسلمان

فريد مدرسي

جوان‌ترهاي حزب موتلفه به در خانه پدر حزب رسيدند و دق‌الباب كردند تا «روز پدر» را هم از دريچه حذبي ببينند و به «حبيب‌الله عسگراولادي مسلمان» تبريك بگويند، اما او گفت: «من خود را پدر موتلفه نمي‌دانم، من فرزند پير موتلفه هستم.»

جلسه عيد ديدني آنان با اين سخن عسگراولادي پايان نيافت؛ چرا كه ميهمانان همچنان به نقش پدرانه او باور داشتند و آمده بودند تا نقال مجلس شادماني آنان خاطراتش را براي‌شان بازگو كند. اولين زنگ سوالات، پرسشي بود كه بارها سايت‌ها و رسانه‌هاي غيرخودي آن طرف آب مطرح مي‌كردند. آنان مي‌گفتند: « عسگراولادي از آن رو پسوند مسلمان بر نام خانوادگي‌اش افزوده شده كه او در خانواده‌اي يهودي به دنيا آمده است و پس از اسلام .....

سال 1332 زمان حکومت دکتر مصدق من در انجمن اسلامي دانشجويان فعاليت مي‌کردم. با اينکه فارغ‌التحصيل شده بودم، ولي همچنان به دانشکده مي‌رفتم و از فعالان انجمن بودم. صبح روز 25 مرداد 1332 از طريق اخبار راديو مطلع شديم کودتا شده ولي ناموفق بوده است. اين مساله باعث جنب‌وجوش زيادي در نيروهاي حامي نهضت ملي شد. بعدازظهر ميتينگ و سخنراني دکتر فاطمي خيلي داغ بود و احساسات همه ما را تحريک کرد. فاصله 25 تا 28 مرداد، شهر بسيار به هم ريخته بود و جمعيت به ميدان‌هايي که مجسمه داشت هجوم برده و مجسمه‌ها را تخريب مي‌کردند. با مشاهده اين اوضاع ما انجمني‌ها خيلي نگران شده بوديم ....

كار پيرامونيان بود

علي خردپير

كنار گذاشتن وزير نفت، خبري غيرمترقبه نبود. با اين حال از آن به عنوان استعفا ياد مي‌شود. در گذشته هم نظير چنين اصطلاح استعفايي را در وزارت نفت دولت نهم و در مورد سيدهادي نژادحسينيان شاهد بوديم. به نظر شما چقدر مي‌‌توان به استفاده از واژه «استعفا» در مورد سيدكاظم وزيري‌هامانه اتكا كرد؟

بحث كنار گذاشتن وزير نفت، چند بار در كميسيون انرژي مجلس مطرح شد. يكبار با حضور وزير نفت در جلسه‌اي تمام مسائل حاشيه‌اي و پيراموني جايگاه ايشان در وزارت نفت عنوان شد و با واكنش صريح آقاي وزيري هامانه روبه‌رو شديم. آقاي ........

لوطي‌هاي درويش و درويش‌هاي لوطي

سال‌ها پيش پاولوف، روانشناس معروف نظريه رفتارگرا براي توضيح اختلالي به نام درماندگي آموخته   شده (Helplessness leaernig disorder) آزمايشي را با دو موش انجام داد كه شرح آن مي‌تواند ما را به موضوع اين يادداشت نزديك كند. پاولوف يكي از موش‌ها را با دست تحت فشار قرار داد. موش بيچاره در مقابل فشار دستان او شروع به دست و پا زدن كرد، تا بلكه از اين فشار رها شود. پس از مدتي پاولوف فشار را متوقف كرد و موش با تصور اينكه رها شده ديگر دست و پا نزد. پس از چند دقيقه پاولوف دوباره موش را تحت فشار دست‌اش قرار داد. اين بار نيز موش به دست و پا زدن پرداخت. باز هم روانشناس ما فشار را متوقف كرد و موش نيز دست و پا زدن را. اين وضعيت بارها تكرار شد ....

اگر مصدق مي‌خواست، حزب توده مي‌توانست جلو كودتا را بگيرد

دكتر انور خامه‌اي در سال 1295 در تهران متولد شد و پس از گذراندن تحصيلات در تهران در سال 1321 در دبيرستان صنعتي و تعداد ديگري از مدارس آن دوران به تدريس رياضيات مشغول شد. وي براي ادامه تحصيل به آلمان و سوئيس رفت و پس از 9 سال با اخذ مدرك دكترا در رشته اقتصاد و علوم اجتماعي به ايران بازگشت. پس از بازگشت به عضويت هيات علمي وزارت علوم درآمد و هم اكنون نيز دوران بازنشستگي خود را از آن وزارتخانه مي‌گذراند. .....

منفعل بودن ويژگي منفي است، اما معنا و ابعاد انفعال نيز نبايد در گرد و غبار هياهوي ضرورت پرهيز از انفعال دچار اغتشاش مفهومي شود.انفعال در اصل به معناي پرهيز از اقدام نيست، همچنان كه اقدام به عمل و رفتاري لزوما به معناي فعاليت نيست. بهتر است كه به جاي حاشيه‌روي مستقيما وارد عرصه سياست شويم. انفعال سياسي را نمي‌توان با گوشه‌گيري و حتي كنار كشيدن موقتي و حتي دايمي از سياست يكي دانست. اگر چنين است، هيچ توجيهي براي نحوه رفتار امام علي(ع) در دوران خلافت خلفاي پيش از خودشان نداريم. برعكس قضيه هم درست است. اقدام و عمل سياسي و حتي در قالب بيش‌فعالي (!!) لزوما به معناي فعاليت نيست. چه بسيار سياست‌مداراني كه كاملا منفعلانه در عرصه سياست حاضر هستند و خيال خود را با اين توجيه آسوده مي‌كنند كه ....

پيروزي راست‌مدرن به رهبري نيكولا ساركوزي را بايد پيامد طبيعي به هم خوردن معادلات حاكمه قدرت در فرانسه دانست. دگرگوني و تغيير كيفي در چينه‌بندي نيروها و جابه‌جايي در جايگاه گروه‌هاي اجتماعي به ضرورت تحول در چشم‌اندازها، محاسبات و از همه مهم‌تر برهم خوردن رابطه سنتي سود و زيان در ارزيابي‌ها را به وجود مي‌آورد. در يك جامعه دموكراتيك هر نوع تحول داخلي بر صحنه بين‌المللي اثر مي‌گذارد. البته ممكن است كه سرايت از حيطه داخلي به خارجي به سرعت انجام نگيرد چرا كه نيازمند تعريف جديد از صحنه بين‌المللي، جهت‌دهي متفاوت به استدلال‌ها و از همه مهم‌تر برهم زدن سلسله مراتب اولويت‌هاست...

حضور دختران در دانشگاه‌ها، هميشه دغدغه ذهني گروهي از متوليان فرهنگي كشور بوده است. آنها طوري رفتار مي‌كنند و سخن مي‌گويند كه گويي همه مشكلات اخلاقي دانشگاه‌ها از وجود دختران در دانشگاه ناشي شده است؛ براي اين مسوولان فرهنگي با هم بودن پسران در كنار هم اصلا نگراني‌اي ايجاد نمي‌كند اما به محض اينكه يك دختر دانشجو در كنار اين پسران قرار گرفت، دقت مي‌كنند و قوانين و بخشنامه‌هاي سفت و سخت مي‌نويسند، تا اخلاق بر باد نرود. آنها به گونه‌اي عمل مي‌كنند كه گويي دختران بر باددهنده اخلاقند. بهترين راه براي دريافتن نوع نگاه روساي فعلي دانشگاه‌هاي كشور به دختران، سر زدن به دانشگاه‌ها و ديدن رفتار مسوولان دانشگاه با دختران است. يكي از دانشجويان.....

كنسرت كامكارها

احتمالا اين روزها، آخرين روزهايي است كه فرصت داريد بليت كنسرت كامكارها را تهيه و خود را آماده شركت در كنسرت آنها كنيد. كامكارها، واقعا نمونه كامل و جامعي از تعريف گروه‌نوازي در ايران را ارائه كرده‌اند و در تمام اين سال‌ها به ويژه از ابتداي دهه شصت به بعد، همواره در سطح اول موسيقي ايران قرار داشته‌اند. يك خانواده پرجمعيت و واقعا نزديك به هم كه اين قرابت، در اجراهاي فراوانشان در طول اين سال‌ها در ايران و كشورهاي فراوان ديگر نمود پيدا كرده و آنها را به عنوان يگ گروه واقعي و پيشرو معرفي كرده است. آنها حتي هنگام همكاري با گروه‌هاي ديگر هم جزو موزيسين‌هاي شاخص و تاثيرگذار بوده‌اند و تا به حال تمام كامكارها با اجراهاي عالي مراقب برند معروفشان بوده‌اند و باعث شده‌اند هيچ خدشه‌اي به اين نام معتبر وارد نشود. چه، در طول اين سال‌ها و تحت مراقبت و تربيت هوشنگ كامكار، هر سال، چهره جديدي هم به گروه افزوده .......

به عنوان آغاز مبحث؛ شما به سينما به عنوان يك پديده فرهنگي اعتقاد داريد؟!

سوال‌تان خيلي كلي است اما اگر مقصودتان نظر من است، بله سينما به لحاظ فرهنگي يك دايره بسيار وسيع، برجسته و گسترده است.

و اين پديده مي‌تواند بار مثبت، منفي يا خنثي داشته باشد.

مسلما هر پديده‌اي همين‌طور است.

با اين پيش زمينه، وقتي به سينماي شما نگاه مي‌كنيم منتقدان، آن را پيش‌قراول فيلمفارسي در ايران (حداقل بعد از انقلاب) مي‌دانند.

من خوشحال مي‌شوم در همه زمينه‌ها آنقدر آزادي وجود داشته باشد كه هر كسي بتواند حرفش را بزند حتي اين آقايان، كه گمان نمي‌كنم تعدادشان چند نفري بيش باشد. ولي من سوالي از آنها دارم و آن اينكه منظورشان از فيلمفارسي چيست؟ ......

خیلی دور، خیلی نزدیک...

 ... این نهایت آرزوی هر نوجوانی است که نمی‌خواهد شبیه دیگران باشد. حتی فکر اینکه می‌شود مثل عنکبوت، بین ساختمان‌های بلند شهر تار تنید و همه شهر را ظرف چند دقیقه زیر پا گذاشت، هر بچه‌مثبت خجالتی و کم‌رویی را که صبح تا شب فکر می‌کند دیگران طردش کرده‌اند، سر ذوق می‌آورد. چیزی که «مرد عنکبوتی» را محبوب کرد و باعث شد نوجوان‌ها برایش سرودست بشکنند، همین ویژگی‌ها بود. شاید اگر گمان نمی‌کرد که دیگران دوستش ندارند و مسخره‌اش می‌کنند، همه‌چیز اینگونه پیش نمی‌رفت. .......

ترجمه: كاوه شجاعي

 اين روزها دو كشور پهناور جهان، روسيه و چين، «توسعه آمرانه» را تجربه مي‌كنند. طبق تئوري‌هاي متعارف غربي -  كه من در گذشته مدافع آن بودم - ليبرال دموكراسي و اقتصاد بازار دو بال پرواز يك كشور به سمت شكوفايي به شمار مي‌آيند و بر  اساس اين تئوري، اگر چه كشورها تحت حاكميت استبداد هم مي‌توانند به سرعت توسعه يابند، اما سرانجام مردم خواستار مشاركت بيشتر در امور سياسي خواهند شد و از سوي ديگر دولتمردان بالاخره به يك نوع اقتصاد بازار رضايت مي‌دهند. با اين حال روسيه تاكنون چين را در رشد سريع اقتصادي‌اش دنبال كرده و البته مسكو در دوران رياست جمهوري ولاديمير پوتين همچنان به طور پيوسته ....

متولد كازينورويال

كاوه ميرعباسي

قهرماني با خصوصيات جيمز باند جز در سده بيستم نمي‌توانست در عرصه ادبيات ظهور كند. بي‌ترديد اين قاطعانه‌ترين گزاره‌اي است كه درباره اين پرسوناژ مي‌توان ابراز داشت. در ادامه، براي اثبات مطلب فوق، به بررسي احتمالي روند تكوين و تثبيت ژانر جاسوسي مي‌پردازيم و از اسلاف جيمز باند ياد مي‌كنيم. آنگاه او را با پرسوناژهاي ادبيات جاسوسي معاصر مي‌سنجيم و مي‌كوشيم از طريق مقايسه به راز محبوبيت و مقبوليت درازمدت اين «ابرقهرمان» مقوايي، كه آفريده ذهن نويسنده‌اي ميانمايه است، پي ببريم......

شماره جدید شهروند امروز با پرونده اي درباره رضا شاه و سامي يوسف منتشر شد.

دراين شماره مطالبي از عليرضا علوي تبار ، عماالدين باقي ، خشايار ديهيمي منتشر شده است. هم چنين پرونده اي درباره هنرمندان دولتي ديده مي شود.

مطالب ديگر اين شماره ادغام شوراي اقتصادي توسط رييس جمهور ، قذافي ، كتاب جديد درباره جامعه روحانيت ، افزايش گروگانگيري و ... مي باشد.

شماره قبلي شهروند امروز درباره ناگفته هاي هاشمي رفسنجاني در كتاب خاطراتش است. در اين شماره نيز ضمن گفت و گو با مهدي هاشمي درباره كتاب هايس خاطرات هاشمي ، مطالب ديگري نيز وجود دارد.

كلوپ اين شماره به بحث درباره "قهرمان گرايي" اختصاص يافته است. همچنين گفت و گويي با طهماسب مظاهري رييس كل بانك مركزي انجام گرفته است. از ديگر مطالب اين شماره  پرونده اي درباره اخوان ثالث است. همچنين ۲۰ رمان عاشقانه برتر جهان نيز بررسي شده است.

پرونده ديگر نيز به كوچ محسن نامجو از ايران مي پردازد كه گويا به كشور هلند رفته است.

اما ويژه نامه تابستاني شهروند امروز به هري پاتر اختصاص يافت. متن كامل آخرين رمان هري پاتر ( هري پاتر و يادگارهاي مرگ ) به همراه دانشنامه هري پاتر ، خلاصه شش  جلد قبلي ، مروري بر فيلم هاي هري پاتر ، نقد و بررسي هريپاتر با آثاري از مديا كاشيگر ، رضا عليزاده ، علي اصغر سيد آبادي و . .. منتشر شد.

اين ويژه نامه در كتاب فروشي ها توزيع شده است و قبل از اين كه نسخه اصلي كتاب منتشر شود ، گروه مترجمان شهروند امروز آن ترجمه و منتشر كرده اند.  

از امروز قسمت هاي از سه شماره اي كه ذكرشان در بالا رفت در اين وبلاگ منتشر مي شود. براي خواندن تمام قسمت هاي هفته نامه بايد آن را از روزنامه فروشي ها تهيه كنيد.